Hobbyvarkens voeren: veelgemaakte fouten

Hobbyvarkens zijn populaire huisdieren geworden. Van hangbuikvarkens tot kunekune's, steeds meer mensen houden een varken in de tuin. Maar de voeding van hobbyvarkens verschilt sterk van wat veel eigenaren denken. Varkens zijn alleseters, maar dat betekent niet dat ze alles mogen eten. In dit artikel bespreken we de meest voorkomende fouten en hoe je ze vermijdt.

Fout 1: Te veel voer geven

Dit is veruit de meest gemaakte fout. Hobbyvarkens worden bijna allemaal te dik gehouden. Fokkers van minivarkens geven soms bewust te weinig voer om de varkens klein te houden, maar eigenaren compenseren dit later door te veel te geven. Het resultaat is een varken dat veel te zwaar wordt.

Een volwassen hangbuikvarken weegt idealiter tussen de 40 en 70 kg, afhankelijk van de bouw. Veel gehouden hangbuikvarkens wegen 100 kg of meer. Dat is niet normaal en niet gezond.

De juiste hoeveelheid voer hangt af van het gewicht, de leeftijd en de activiteit van het varken. Een vuistregel is 2% van het ideale lichaamsgewicht aan voer per dag. Voor een varken met een streefgewicht van 50 kg is dat 1 kg voer per dag, verdeeld over twee maaltijden. Dit is inclusief groenten en fruit.

Tekenen dat je varken te dik is:

Je kunt de ribben niet meer voelen, zelfs niet met druk
De ogen worden ingedrukt door vetophoping rond het gezicht
Het varken heeft moeite met lopen of opstaan
De buik sleept over de grond (bij hangbuikvarkens is enige buik normaal, maar hij mag niet over de grond slepen)
Vetplooien rond de schouders en heupen

Fout 2: Keukenafval en etensresten voeren

Het beeld van een varken dat keukenafval eet is hardnekkig. Maar het is in Nederland verboden om keukenafval aan varkens te voeren. Dit geldt ook voor hobbyvarkens. De reden is het risico op dierziekten zoals Afrikaanse varkenspest, die via voedselresten kan worden overgedragen.

Wat niet mag:

Etensresten van de tafel
Brood, pasta of rijst
Vlees of vis (ook niet per ongeluk)
Kaas of zuivelproducten
Voer dat in aanraking is geweest met dierlijke producten

Wat wel mag:

Onbewerkte groenten en fruit (niet vanuit de keuken, maar apart gehouden)
Speciaal varkensvoer (brok)
Gras en hooi
Onbewerkte granen (in beperkte mate)

De wetgeving is streng en de NVWA controleert hier op. Ook hobbyvarkens vallen onder de regels voor het houden van vee. Je moet als houder geregistreerd zijn bij de RVO en je moet een UBN-nummer hebben.

Fout 3: Alleen varkenskorrels geven zonder ruwvoer

Varkens hebben ruwvoer nodig. Hun darmstelsel is gebouwd om grote hoeveelheden vezelrijk voer te verwerken. Alleen korrels geven is niet genoeg voor hun welzijn. Een varken dat alleen korrels krijgt, is snel klaar met eten en verveelt zich de rest van de dag. Dit leidt tot ongewenst gedrag zoals wroeten in de omheining, agressie of overmatig vocaliseren.

Goed ruwvoer voor varkens:

Gras (vers of als hooi)
Luzerne (hooi of gehakseld)
Groenten zoals pompoen, courgette, wortel, biet
Bladgroenten zoals andijvie, spinazie, boerenkool

Een goede verdeling is: 50% varkenskorrels en 50% groenten en ruwvoer. Het ruwvoer zorgt voor een vol gevoel, houdt het varken bezig en levert vezels voor een gezonde darmwerking.

Fout 4: Hondenvoer of kattenvoer geven

Het klinkt vreemd, maar het komt voor. Eigenaren die geen varkensvoer in huis hebben, grijpen naar honden- of kattenbrokken. Dit is geen goed idee. Hondenvoer bevat te veel eiwit en vet voor varkens. Kattenvoer is nog ongeschikter door het hoge eiwitgehalte en de toegevoegde taurine.

Varkens hebben een specifieke samenstelling nodig met ongeveer 12 tot 14% eiwit voor volwassen dieren. Hondenvoer bevat vaak 20 tot 30% eiwit. Dit belast de nieren en lever van het varken op lange termijn.

Gebruik altijd speciaal varkensvoer. Er zijn tegenwoordig specifieke korrels voor hobbyvarkens en minivarkens verkrijgbaar bij de dierenspeciaalzaak of online.

Fout 5: Te veel fruit en zoete snacks

Varkens zijn gek op zoet. Ze eten met veel enthousiasme appels, druiven, banaan en koekjes. Maar te veel suiker is slecht voor varkens. Het leidt tot overgewicht, tandproblemen en kan insulineresistentie veroorzaken.

Fruit mag, maar in beperkte mate. Een paar stukjes appel of een halve banaan per dag is voldoende als traktatie. Gebruik fruit voor training of als beloning, niet als hoofdvoer.

Wat je absoluut niet moet geven:

Chocolade (giftig voor varkens)
Koekjes of cake
Snoep
Gedroogd fruit (te geconcentreerd in suiker)
Druiven in grote hoeveelheden

Fout 6: Geen mineralen en vitaminen aanvullen

Hobbyvarkens die op een beperkt rantsoen staan, kunnen tekorten ontwikkelen. Vooral selenium, vitamine E en zink zijn aandachtspunten in Nederland. De Nederlandse bodem is arm aan selenium, dus gras en hooi bevatten vaak te weinig.

Goede varkenskorrels bevatten een mineralen- en vitaminenmix die tekorten voorkomt. Maar als je veel verse groenten geeft en minder korrels, kan het zijn dat de mineraleninname te laag is.

Tekenen van tekorten:

Droge, schilferige huid
Dof haar
Trage groei bij jonge varkens
Vruchtbaarheidsproblemen
Spierzwakte (seleniumtekort)

Overleg met een dierenarts over eventuele suppletie. Geef niet zomaar supplementen, want te veel selenium is ook giftig.

Fout 7: Water vergeten of vervuilen

Varkens drinken veel water. Een volwassen hobbyvarken drinkt 5 tot 10 liter per dag. In de zomer kan dit oplopen tot 15 liter. Veel houders onderschatten dit.

Varkens maken hun water snel vies. Ze gooien de bak om, ze wroeten erin, en ze laten voer in het water vallen. Gebruik daarom een drinkbak die niet om te gooien is, of een drinknippel. Controleer minimaal twee keer per dag of er voldoende schoon water is.

Uitdroging bij varkens is gevaarlijk. Varkens kunnen niet zweten, dus ze zijn extra afhankelijk van water om hun temperatuur te regelen. In de zomer kan een varken zonder water snel oververhit raken.

Fout 8: Het varken bepaalt het menu

Varkens zijn slim en manipulatief als het om voer gaat. Ze gillen, knorren, duwen en bedelen tot ze krijgen wat ze willen. Veel eigenaren geven toe omdat het varken anders niet stopt. Dit leidt tot een verwend varken dat alleen nog het lekkerste eet en steeds meer eist.

Wees consequent. Geef vaste porties op vaste tijden. Reageer niet op bedelen. Een gezond varken met een correct voerschema heeft geen extra voer nodig, ook al doet hij alsof hij uitgehongerd is. Varkens kunnen zeer overtuigend zijn in hun protest, maar het is theater.

De juiste voedingsbalans

Een goed dagmenu voor een volwassen hobbyvarken van 50 kg ziet er ongeveer zo uit:

Ochtend: 200 gram varkenskorrels + 150 gram gemengde groenten
Avond: 200 gram varkenskorrels + 150 gram gemengde groenten
Tussendoor: handvol hooi of gras om te wroeten
Traktatie: 1 klein stukje fruit voor training
Water: onbeperkt beschikbaar

Dit is een richtlijn. Pas aan op basis van het gewicht en de conditie van jouw varken. Een varken dat te dik is, krijgt minder korrels en meer groenten. Een varken dat te mager is, krijgt meer korrels.

Tot slot

Een goed gevoerd hobbyvarken is actief, heeft een glanzende vacht, heldere ogen en een gezond gewicht. Het kost even moeite om de juiste balans te vinden, maar je varken profiteert er zijn hele leven van. Houd je aan het voerschema, weeg regelmatig, en laat je niet verleiden door die smekende varkensoogjes.

Wil je een persoonlijk voeradvies voor jouw hobbyvarken? Gebruik onze gratis voeradvies-calculator en ontvang direct een op maat gemaakt voerschema.