Hoeveel hooi heeft een ezel nodig per dag?

Ezels zijn geen paarden. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk worden ezels vaak op dezelfde manier gevoerd als paarden. Dat is een probleem. Ezels komen oorspronkelijk uit droge, schrale gebieden. Hun spijsvertering is aangepast aan voedsel met weinig energie. Te veel of te rijk hooi leidt bij ezels snel tot overgewicht en gezondheidsproblemen.

In dit artikel lees je precies hoeveel hooi een ezel per dag nodig heeft, welk type hooi geschikt is, en hoe je overvoeding voorkomt.

De basisregel: 1,5% van het lichaamsgewicht

De algemene richtlijn voor ezels is 1,5% van het lichaamsgewicht aan droge stof per dag. Voor een standaard ezel van 200 kg betekent dat ongeveer 3 kg droge stof. Omdat hooi ongeveer 85% droge stof bevat, komt dat neer op zo'n 3,5 kg hooi per dag.

Ter vergelijking: paarden krijgen vaak 2% van hun lichaamsgewicht of meer. Dat verschil lijkt klein, maar voor een ezel maakt het veel uit. Een halve kilo extra hooi per dag kan op jaarbasis leiden tot flink gewichtsverlies of juist ongewenste gewichtstoename.

De exacte hoeveelheid hangt af van:

Het gewicht van de ezel
De conditiescore (schaal van 1 tot 5)
Of de ezel ook weidegang heeft
Het seizoen en de buitentemperatuur
Of de ezel drachtig is of een veulen zoogt

Welk type hooi is geschikt?

Niet elk hooi is geschikt voor ezels. Ezels doen het het beste op laat gemaaid grashooi met een laag eiwitgehalte en weinig suiker. Hooi dat voor paarden al aan de magere kant is, past vaak goed bij ezels.

Vermijd het volgende:

Lucerne (luzerne) - te eiwitrijk voor gezonde volwassen ezels
Jong, groen grashooi - bevat te veel suiker en eiwit
Kruidenhooi met veel klaver - te energierijk

Geschikt hooi voor ezels is vaak gelig tot lichtgroen van kleur. Het voelt wat grover aan en ruikt fris maar niet overdreven zoet. Stro kan een deel van het hooi vervangen. Veel ezelhouders geven een mix van 50% hooi en 50% tarwestro of gerstestro. Stro heeft minder voedingswaarde, waardoor de ezel wel kan blijven kauwen zonder te veel energie binnen te krijgen.

Waarom is overvoeding zo gevaarlijk bij ezels?

Ezels hebben een langzaam metabolisme. Ze halen meer energie uit dezelfde hoeveelheid voer dan paarden. In hun natuurlijke habitat eten ze droge grassen, struiken en schors. Ze zijn gebouwd om te overleven op weinig.

Wanneer ezels te veel of te rijk voer krijgen, ontwikkelen ze snel vetophopingen. Je ziet dit aan de zogenaamde vetrol op de nek (cresty neck), vetbulten op de billen en vet rond de ogen. Dit zijn tekenen van obesitas en verhogen het risico op:

Hoefbevangenheid (laminitis) - een pijnlijke ontsteking van de hoeflamellen
Hyperlipemie - een levensbedreigende vetophoping in het bloed
Insulineresistentie - vergelijkbaar met diabetes type 2
Leverziekte

Hyperlipemie komt vooral voor bij te dikke ezels die plotseling minder voer krijgen, bijvoorbeeld door stress of ziekte. Het lichaam breekt dan in korte tijd veel vet af, waardoor de lever overbelast raakt. Dit kan dodelijk zijn. Daarom is voorkomen beter dan genezen: houd je ezel op gewicht door een juiste hoeveelheid hooi te geven.

Weidegang en hooi combineren

Als je ezel weidegang heeft, moet je de hooigift aanpassen. Gras in het voorjaar en de vroege zomer bevat veel suiker en eiwit. Een ezel die 6 uur per dag in een fris weiland staat, krijgt al snel meer energie dan nodig.

Opties om dit te beheersen:

Beperk de weidetijd tot 2 tot 4 uur per dag in het groeiseizoen
Gebruik een graasmasker om de opname te vertragen
Laat het gras lang staan (kort gras bevat relatief meer suiker)
Bied stro aan in de stal zodat de ezel toch kan kauwen
Zet de ezel in een paddock paradise met hooistations

In de winter, wanneer het gras weinig voedingswaarde meer heeft, kun je de hooigift verhogen naar de standaard 1,5%. Let er in koude periodes op dat de ezel iets meer energie nodig heeft om op temperatuur te blijven.

Hooi aanbieden: slowfeeder of hooinet

Ezels zijn van nature trage eters die de hele dag door kleine beetjes voer opnemen. Een grote hoop hooi in een keer geven is niet ideaal. De ezel eet dan te snel en staat daarna uren zonder voer. Dat is slecht voor de spijsvertering en kan leiden tot maagproblemen.

Een hooinet met kleine gaatjes (3 tot 4 cm maaswijdte) vertraagt het eten. De ezel is langer bezig met dezelfde hoeveelheid hooi. Dit bootst het natuurlijke eetgedrag na en voorkomt verveling.

Tips voor het gebruik van hooinetten:

Hang het net op schouderhoogte, niet te hoog
Gebruik meerdere netten verspreid over de paddock voor beweging
Controleer regelmatig of het net niet kapot is (loshangende touwen zijn gevaarlijk)
Begin met een groter gaatje als de ezel het niet gewend is

Conditiescore bijhouden

De beste manier om te controleren of je ezel de juiste hoeveelheid hooi krijgt, is regelmatig de conditiescore beoordelen. Bij ezels gebruik je een schaal van 1 (uitgemergeld) tot 5 (obees). Een score van 3 is ideaal.

Beoordeel de volgende punten:

Ribben - je moet ze met lichte druk kunnen voelen, maar niet zien
Nek - geen vetrol, soepel aanvoelend
Rug - geen zichtbare wervelkolom, maar ook geen vetlaag
Billen - licht afgerond, geen vetbulten

Weeg je ezel maandelijks als je een weegbrug hebt, of gebruik een meetlint om het gewicht te schatten. Houd de resultaten bij in een logboek. Zo zie je trends en kun je op tijd bijsturen.

Mineralen en water niet vergeten

Naast hooi heeft een ezel toegang nodig tot schoon drinkwater en een mineraalliksteen. Kies een liksteen die specifiek voor ezels of paarden is gemaakt. Ezels in Nederland krijgen via hooi vaak voldoende calcium en fosfor, maar kunnen een tekort hebben aan zink, koper en selenium.

Een ezel drinkt gemiddeld 10 tot 20 liter water per dag, afhankelijk van het weer en de activiteit. In de winter drinken ezels soms te weinig omdat ze koud water niet lekker vinden. Overweeg dan lauwwarm water aan te bieden.

Veelgemaakte fouten

De meest voorkomende fouten bij het voeren van hooi aan ezels:

Te veel hooi geven omdat de ezel er zielig uitziet als het op is
Paardenhooi gebruiken dat te eiwitrijk is
Geen rekening houden met weidegang bij de hooiberekening
Plotseling de hoeveelheid veranderen (altijd geleidelijk aanpassen)
Schimmelig of stoffig hooi voeren (dit veroorzaakt luchtwegproblemen)
Krachtvoer of brood bijvoeren naast hooi (vrijwel nooit nodig bij ezels)

Een gezonde volwassen ezel zonder extra inspanning heeft geen krachtvoer nodig. Hooi (eventueel aangevuld met stro) en een mineraalliksteen is voldoende. Alleen bij oudere ezels met gebitsproblemen, drachtige ezelin of ezels die hard werken kan aanvullend voer nodig zijn. Raadpleeg hiervoor altijd een dierenarts of voerspecialist.

Samenvatting

Een ezel van 200 kg heeft ongeveer 3,5 kg hooi per dag nodig (1,5% van het lichaamsgewicht aan droge stof). Kies mager, laat gemaaid grashooi of een mix met stro. Bied het hooi aan via een slowfeeder of hooinet. Pas de hoeveelheid aan op basis van weidegang, seizoen en conditiescore. Voorkom overvoeding, want ezels worden snel te dik met alle gezondheidsrisico's van dien.

Wil je precies berekenen hoeveel voer jouw ezel nodig heeft? Gebruik onze gratis voeradvies-calculator en krijg een persoonlijk voeradvies op maat.