Hooi bewaren: zo blijft het goed

Waarom goede hooiopslag zo belangrijk is

Hooi is voor veel dierhouders het belangrijkste ruwvoer, zeker in de wintermaanden. Toch wordt de opslag ervan vaak onderschat. Slecht bewaard hooi verliest niet alleen voedingswaarde, maar kan ook schimmels, mycotoxinen en stof bevatten die de gezondheid van uw dieren ernstig schaden. Paarden zijn bijzonder gevoelig voor stoffig hooi, dat chronische luchtwegproblemen kan veroorzaken. Bij runderen en schapen kan beschimmeld hooi leiden tot listeriose, een potentieel dodelijke bacteriële infectie.

Daarnaast is er het financiële aspect. Wie jaarlijks 200 balen hooi inkoopt en door slechte opslag 15% verliest, gooit het equivalent van 30 balen weg. Bij een gemiddelde prijs van 5 tot 8 euro per baal is dat al snel 150 tot 240 euro aan verspilling. Goede opslag kost vaak minder dan de verliezen die u erdoor voorkomt.

Droogtegraad bij inschuren: het kritische moment

Het allerbelangrijkste moment voor hooikwaliteit is het moment van inschuren. Hooi moet een droge stof gehalte van minimaal 85% hebben voordat het de schuur in gaat. Dit betekent een vochtpercentage van maximaal 15%. Te vochtig ingeschuurd hooi gaat broeien, wat in het ergste geval kan leiden tot hooibrand (zelfontbranding).

Hoe controleert u de droogtegraad?

• Handtest: pak een pluk hooi en draai het stevig. Als er geen vocht vrijkomt en de stengels breken in plaats van buigen, is het droog genoeg
• Vochtmeter: een elektronische hooivochtmeter kost 30 tot 80 euro en geeft een betrouwbare meting. Steek de sonde diep in het midden van de baal
• Temperatuur meten: controleer de eerste twee weken na inschuren dagelijks de temperatuur met een hooithermometer. Tot 40 graden Celsius is normaal, boven 50 graden is alarmerend, boven 70 graden is er brandgevaar

Het nadrogen op het land duurt gemiddeld 3 tot 5 dagen bij goed weer. Schud het gemaaide gras minstens twee keer per dag en keer het op de tweede dag. Kleine balen (20 kg) drogen sneller door dan grote ronde balen (250-350 kg), waar vocht langer in het midden blijft hangen.

De ideale opslaglocatie

De perfecte hooiopslagplaats heeft drie kenmerken: droog, goed geventileerd en beschermd tegen regen en grondvocht. Dit klinkt eenvoudig, maar er zijn belangrijke details waar veel dierhouders aan voorbijgaan.

Niet op beton of steen

Zet hooibalen nooit direct op een betonnen vloer. Beton trekt vocht aan en geeft dit langzaam af aan de onderste balen, die daardoor gaan schimmelen. Plaats altijd pallets, balken of een laag stro onder de hooibalen. Een luchtlaag van 10 tot 15 centimeter tussen de vloer en de onderste balen is voldoende.

Ventilatie is essentieel

Hooi ademt. Zelfs goed gedroogd hooi geeft nog kleine hoeveelheden vocht af. Zonder ventilatie condenseert dit vocht tegen de muren en het dak en druipt het terug op het hooi. Zorg voor openingen aan beide zijden van de opslagruimte zodat er lucht doorheen kan stromen. Een open zijde (bijvoorbeeld een kapschuur) is ideaal. In een dichte schuur kunt u ventilatieroosters plaatsen.

Afstand tot de muur

Houd altijd minimaal 20 centimeter afstand tussen de hooistapel en de muren. Tegen de muur gestapeld hooi kan condens van de muur opnemen en gaan schimmelen. Dit geldt vooral voor stenen en metalen muren die sterk afkoelen in de nacht.

Hooibalen versus los hooi, en de plasticvraag

Kleine rechthoekige balen

Kleine balen van 15 tot 25 kg zijn het meest praktisch voor hobbymatige dierhouders. Ze zijn makkelijk te hanteren, goed te portioneren en drogen snel door. Het nadeel is dat ze arbeidsintensief zijn om te stapelen en relatief meer opslagruimte nodig hebben per kilogram hooi.

Ronde balen

Ronde balen (250 tot 400 kg) zijn efficiënter bij grotere aantallen dieren. Ze worden vaak buiten opgeslagen onder een afdak of in plastic gewikkeld. Let er bij ronde balen extra op dat de onderzijde droog blijft. Gebruik een grindbed of pallets als ondergrond.

Los hooi

Los hooi op zolder of in een hooiberg is de traditionele methode en werkt prima, mits de ruimte goed ventileert. Het nadeel is dat los hooi lastig te doseren is en sneller stof ophoopt.

Plastic: wel of niet?

In plastic gewikkeld hooi (hooilage of hooisilage) heeft een lager droge stof gehalte (50 tot 70%) dan droog hooi. Het is eigenlijk een ander product. De plastic houdt lucht buiten, waardoor er een fermentatieproces plaatsvindt dat het voer conserveert. Dit is prima voor runderen, maar voor paarden is hooilage omstreden vanwege het risico op botulisme als de plastic beschadigd raakt. Bewaar plastic gewikkelde balen altijd op een vlakke ondergrond en controleer regelmatig op gaten in de folie. Beschadigde balen moeten binnen 48 uur worden vervoederd of weggegooid.

Droog hooi hoort niet in plastic te worden bewaard. De plastic houdt vocht vast dat niet kan ontsnappen, waardoor het hooi gaat schimmelen. Gebruik voor droog hooi alleen ademend materiaal of laat het onverpakt.

Broei herkennen en voorkomen

Broei ontstaat wanneer hooi te vochtig is ingeschuurd. Micro-organismen beginnen het vochtige materiaal af te breken, waarbij warmte vrijkomt. Deze warmte versnelt het proces, waardoor de temperatuur steeds verder oploopt. Dit is een serieus brandgevaar.

Signalen van broei die u moet herkennen:

1. Warmte: de hooistapel voelt warm aan bij het aanraken
2. Condensatie: vocht op de muren of het dak boven de hooistapel
3. Zoetige geur: een karamelachtige of tabaksachtige geur duidt op Maillard-reacties
4. Verkleuring: bruin tot zwart verkleurde balen in het midden van de stapel
5. Stoom: zichtbare damp bij het openen van balen

Bij een temperatuur boven de 55 graden Celsius moet u de brandweer waarschuwen. Open de stapel niet zelf, want toevoer van zuurstof kan tot onmiddellijke ontbranding leiden. Bij temperaturen tussen 40 en 55 graden kunt u proberen de stapel uit elkaar te halen en de warme balen apart te leggen om af te koelen, maar doe dit alleen met voldoende hulp en houd bluswater bij de hand.

Houdbaarheid en kwaliteitscontrole

Goed bewaard droog hooi blijft 12 tot 18 maanden goed bruikbaar. Na 18 maanden neemt de voedingswaarde merkbaar af: vitaminen (vooral vitamine E en A) breken af en de smaak vermindert. Hooi dat ouder is dan twee jaar is vaak stoffig en arm aan voedingsstoffen, zelfs als het er nog redelijk uitziet.

Controleer de kwaliteit van hooi bij het openen van elke baal:

Kenmerk	Goed hooi	Afgekeurd hooi
Kleur	Groen tot goudgeel	Bruin, grijs of zwart
Geur	Fris, aromatisch	Muf, zuur, amoniak
Structuur	Stengels intact, veerkrachtig	Plakkerig, brokkelend
Stof	Minimaal	Stofwolk bij opensnijden
Schimmel	Niet zichtbaar	Witte, grijze of zwarte plekken

Verschillende diersoorten reageren verschillend op hooikwaliteit. Paarden zijn het meest gevoelig en mogen nooit stoffig of beschimmeld hooi krijgen. Runderen zijn iets toleranter, maar beschimmeld hooi moet ook bij hen worden vermeden. Schapen en geiten zijn relatief het minst gevoelig, maar ook zij worden ziek van ernstig aangetast hooi.

Kosten besparen door slim te bewaren

De investering in goede opslagfaciliteiten verdient zichzelf terug. Een eenvoudige kapschuur met drie wanden en een dak kost tussen de 1.500 en 4.000 euro, afhankelijk van de grootte. Maar u bespaart jaarlijks honderden euro's aan hooiverlies en voorkomt dierenartskosten door voedingsgerelateerde gezondheidsproblemen.

Praktische bespaartips:

• Koop hooi in juni of juli, direct na de eerste snede. De prijs is dan het laagst en de kwaliteit het hoogst
• Koop in bulk als u de opslagruimte heeft. Grotere partijen zijn per baal goedkoper
• Stapel volgens het FIFO-principe (first in, first out): gebruik de oudste balen als eerste
• Controleer maandelijks de opslagcondities en grijp snel in bij vochtigheid
• Investeer in goede pallets en een hooivochtmeter

Wilt u weten hoeveel hooi uw dieren precies nodig hebben per dag, per week of per seizoen? Met de VoerGids voercalculator berekent u eenvoudig het ruwvoerverbruik op basis van diersoort, gewicht en activiteitsniveau. Zo koopt u precies de juiste hoeveelheid in en voorkomt u verspilling.