Kalkoenen voeren: van kuiken tot volwassen
Hoe voert u kalkoenen van kuiken tot volwassen? Alles over startvoer, groeivoer en het onderhoud van volwassen kalkoenen.
Kalkoenen houden: een groeiende hobby
Het houden van kalkoenen wordt steeds populairder onder hobbyhouders in Nederland en Belgie. Kalkoenen zijn indrukwekkende, intelligente vogels met een eigen karakter. Ze zijn socialer dan kippen, worden vaak tam en kunnen zelfs aanhankelijk zijn. Maar de voeding van kalkoenen wijkt op belangrijke punten af van die van kippen. De grootste fout die nieuwe kalkoenhouders maken, is het voeren van kippenvoer. Kalkoenen hebben, zeker als kuiken, een veel hogere eiwitbehoefte dan kippen, en kippenvoer dekt deze niet.
In dit artikel bespreken we de voeding van kalkoenen van kuiken tot volwassen, inclusief veelgemaakte fouten en specifieke aandachtspunten.
Kalkoenkuikens: de eerste 8 weken
Kalkoenkuikens zijn de eerste levensweken bijzonder kwetsbaar. Ze zijn gevoeliger dan kippenkuikens en hebben een hoger eiwitgehalte in het voer nodig voor een gezonde groei. De aanbevolen eiwitgehalten per leeftijdsfase zijn:
| Leeftijd | Eiwitgehalte | Voertype |
|---|---|---|
| 0-4 weken | 28-30% | Kalkoenstartvoer of wild/fazantenvoer |
| 4-8 weken | 26-28% | Kalkoenopgroeivoer |
| 8-16 weken | 20-24% | Kalkoengroeivoer |
| 16+ weken | 16-20% | Kalkoenonderhoudsvoer |
Regulier kuikenopfokvoer voor kippen bevat slechts 18 tot 20% eiwit, wat onvoldoende is voor kalkoenkuikens. Een tekort aan eiwit in de eerste weken leidt tot groeistoornissen, zwakke poten en een verhoogde sterfte. Gebruik daarom altijd een specifiek kalkoenstartvoer of, als dat niet verkrijgbaar is, een startvoer voor wilde vogels of fazanten, dat een vergelijkbaar hoog eiwitgehalte heeft.
Kalkoenkuikens moeten de eerste 4 weken op fijngemalen voer (meel of kruimel) worden gehouden. Grove brokjes of pellets zijn voor jonge kuikens te groot om goed op te nemen. Vanaf 4 weken kunt u geleidelijk overschakelen op iets grover voer.
Een andere eigenaardigheid van kalkoenkuikens is dat ze soms moeite hebben om voedsel en water te vinden. Het helpt om gekleurde knikkers in het drinkwater te leggen (het fonkelen trekt hun aandacht) en het voer de eerste dagen op een plat bordje of een stuk karton te strooien in plaats van in een voerbak.
Opgroeiende kalkoenen: 8 tot 16 weken
Na de eerste 8 weken groeit de kalkoen snel door. Dit is de fase waarin het verschil tussen kalkoenrassen het meest zichtbaar wordt. Zware rassen zoals de Broad Breasted Bronze of White kunnen in deze periode een groeisnelheid hebben van 100 tot 200 gram per dag. Lichtere, erfgoedrassen zoals de Bourbon Red of Narragansett groeien langzamer maar evenwichtiger.
Het eiwitgehalte kan in deze fase worden verlaagd naar 20 tot 24%. Veel kalkoenhouders schakelen over op een opgroeivoer voor kalkoenen of een universeel groeivoer voor pluimvee met een voldoende hoog eiwitgehalte. Zorg ervoor dat er altijd onbeperkt voer en water beschikbaar is. Kalkoenen groeien het beste bij ad libitum voeding, dat wil zeggen vrije toegang tot voer.
In deze periode is het ook belangrijk om grit aan te bieden. Kalkoenen die vrij rondlopen pikken zelf steentjes op, maar kalkoenen in een ren hebben toegang nodig tot zowel onoplosbaar grit (voor de maalmaag) als oplosbaar grit (oesterschelpengrit, voor calcium).
Volwassen kalkoenen: onderhoudsvoeding
Vanaf een leeftijd van 6 tot 7 maanden zijn de meeste kalkoenen volgroeid en kunt u overschakelen op een onderhoudsvoer met 16 tot 18% eiwit. Het verschil met kippen is dat kalkoenen ook als volwassen dier meer eiwit nodig hebben dan kippen (die met 15 tot 16% toe kunnen).
Een volwassen kalkoen eet aanzienlijk meer dan een kip. Reken op 150 tot 250 gram voer per dag voor een lichtgewicht ras en tot 400 gram per dag voor een zwaar ras. Hanen eten meer dan hennen. Ter vergelijking: een kip eet gemiddeld 120 tot 150 gram per dag.
Naast pellets of brokken moet het rantsoen van volwassen kalkoenen bestaan uit:
- Graan: Tarwe, gerst of mais als aanvulling. Geef dit bij voorkeur in de namiddag, zodat de kalkoenen met een volle krop op stok gaan.
- Groenvoer: Kalkoenen eten graag gras, klaver, paardenbloem en andere groene planten. Dit levert extra vitamines en houdt de dieren bezig.
- Insecten en wormen: Bij vrije uitloop foerageren kalkoenen actief op insecten, wat een waardevolle eiwitbron is.
Vrije uitloop en foerageergedrag
Kalkoenen zijn uitstekende foerageerders en doen het bijzonder goed bij vrije uitloop. In een goede uitloopomgeving kunnen ze een aanzienlijk deel van hun voedingsbehoefte zelf bij elkaar scharrelen. Ze eten insecten, wormen, slakken, zaden, bessen, gras en kruiden. Dit foerageergedrag is niet alleen voedzaam, maar ook essentieel voor het welzijn van de dieren.
Kalkoenen bij vrije uitloop hebben doorgaans 20 tot 30% minder aanvullend voer nodig dan kalkoenen die volledig in een ren worden gehouden. Houd er rekening mee dat kalkoenen goede vliegers zijn, vooral de lichtere rassen. Een omheining van minimaal 1,5 tot 2 meter hoog is nodig, of u kunt ervoor kiezen om de vleugels te knippen.
Let op giftige planten in de uitloop. Kalkoenen zijn over het algemeen verstandiger dan kippen in het vermijden van giftige planten, maar wees voorzichtig met taxus, vingerhoedskruid en rhododendron.
Seizoensvoeding en mineralen
De voedingsbehoefte van kalkoenen varieert met de seizoenen. In de winter is de energiebehoefte hoger door de kou. Verhoog het voer met 10 tot 15% of voeg extra graan toe. In de zomer daalt de eetlust bij warmte en is het belangrijk om voldoende water beschikbaar te hebben.
Kalkoenen hebben een verhoogde behoefte aan bepaalde mineralen:
- Calcium: Vooral voor hennen die eieren leggen. Bied oesterschelpengrit naar behoefte aan.
- Fosfor: In de juiste verhouding met calcium (1:2 tot 1:3).
- Zink en mangaan: Belangrijk voor de botontwikkeling en de verengroei.
- Selenium: Essentieel voor de weerstand, zeker op de relatief seleniumarme Nederlandse bodems.
Een goed pluimveemineralenmengsel, aangevuld met oesterschelpengrit, dekt deze behoeften doorgaans goed af.
Drinkwater: een kritisch punt
Kalkoenen zijn bijzonder gevoelig voor waterkwaliteit en watertemperatuur. Vuil, besmeurd of te warm water wordt vaak geweigerd. Dit kan snel leiden tot uitdroging, vooral bij warm weer. Zorg voor schone drinkbakken die dagelijks worden ververst. Kalkoenen morsen meer dan kippen, dus overweeg nippeldrinkers als alternatief voor open drinkbakken.
Een volwassen kalkoen drinkt 500 ml tot 1 liter water per dag, afhankelijk van de omgevingstemperatuur en het type voer (droogvoer verhoogt de waterbehoefte). Bij temperaturen boven 25 graden kan de wateropname verdubbelen.
Veelgemaakte fouten bij het voeren van kalkoenen
- Kippenvoer geven aan kalkoenkuikens: Het eiwitgehalte is te laag en leidt tot groeiproblemen en een hoge uitval.
- Te veel traktaties: Brood, rijst en overgebleven keukenafval mogen hooguit 5 tot 10% van het rantsoen uitmaken.
- Geen grit aanbieden: Zonder grit kunnen kalkoenen hun voer niet goed vermalen in de maalmaag.
- Te weinig water: Kalkoenen zijn gevoeliger voor uitdroging dan kippen.
- Voer op de grond: Verhoogt het risico op coccidiose en wormbesmetting. Gebruik altijd verhoogde voerbakken.
Wilt u de voedingsbehoefte van uw kalkoenen nauwkeurig berekenen? De VoerGids calculator helpt u de juiste hoeveelheid voer te bepalen op basis van leeftijd, gewicht en het seizoen.