Kip in de rui: waarom extra voeding nodig is

Wat is de rui bij kippen?

Eenmaal per jaar maken kippen een ingrijpend natuurlijk proces door: de rui. Tijdens de rui werpt een kip haar oude, versleten veren af en groeien er nieuwe veren voor in de plaats. Dit is vergelijkbaar met het verharen bij honden of katten, maar veel intensiever. Een kip verliest tijdens de rui soms wel 80% van haar verenkleed en moet dit volledig opnieuw opbouwen. Dat kost het lichaam enorm veel energie en voedingsstoffen.

De rui vindt meestal plaats in het najaar, wanneer de dagen korter worden. Het afnemende daglicht triggert hormonale veranderingen die de rui in gang zetten. Bij sommige kippen begint de rui al in augustus, bij andere pas in oktober of november. De duur varieert ook sterk: sommige kippen zijn binnen 6 weken klaar, terwijl andere er wel 12 tot 16 weken over doen. Over het algemeen zijn goede legsters snelle ruiers. Ze verliezen veel veren tegelijk, zien er even kaal uit, maar zijn snel weer op orde.

Waarom stoppen kippen met leggen tijdens de rui?

Tijdens de rui stoppen de meeste kippen volledig met eieren leggen. Dit is logisch als je bedenkt hoeveel eiwit er nodig is voor het aanmaken van nieuwe veren. Veren bestaan voor meer dan 85% uit keratine, een eiwitrijke stof. Het lichaam van de kip heeft simpelweg niet genoeg bouwstoffen om tegelijkertijd eieren te produceren en een compleet nieuw verenkleed op te bouwen.

Een ei bevat ongeveer 6 tot 7 gram eiwit. Een volledig verenkleed kan wel 100 gram of meer wegen, en bestaat dus voor het overgrote deel uit eiwit. Het lichaam geeft prioriteit aan de verengroei, omdat een goed verenkleed essentieel is voor de isolatie en bescherming van de kip, zeker met de winter in aantocht. De legpauze is dus geen probleem, maar een natuurlijke en gezonde reactie van het lichaam.

Verhoogde eiwitbehoefte tijdens de rui

Normaal gesproken heeft een leggende kip een eiwitgehalte van ongeveer 16 tot 17% in het voer nodig. Tijdens de rui stijgt deze behoefte naar 18 tot 22%. Dit is een aanzienlijke verhoging waar veel hobbyhouders niet op inspelen, met als gevolg dat de rui langer duurt en de nieuwe veren van mindere kwaliteit zijn.

Er zijn verschillende manieren om het eiwitgehalte in het rantsoen te verhogen:

Opfokmeel of groeivoer: Dit bevat 18 tot 20% eiwit en is een uitstekende basis tijdens de rui. Het is beter geschikt dan legmeel, dat specifiek is samengesteld voor eierproductie.
Gedroogde meelwormen: Een ware eiwitbom met wel 50% eiwit. Geef dagelijks een handvol per kip (circa 10 tot 15 gram). Niet meer, want te veel kan leiden tot nierbelasting.
Zonnebloempitten: Bevatten ongeveer 20% eiwit en daarnaast gezonde vetten die de veerkwaliteit bevorderen. Geef een eetlepel per kip per dag.
Vis: Gekookte vis is een uitstekende eiwitbron. Een keer per week een klein stukje vis kan helpen.
Zuivelproducten: Een scheutje kwark of yoghurt door het voer mengen levert extra eiwit op. Gebruik dit met mate.

Wissel niet plotseling volledig van voersoort. Meng het nieuwe voer geleidelijk bij het oude voer over een periode van 5 tot 7 dagen. Een plotselinge voerwissel kan stress veroorzaken en de rui verergeren.

Mineralen en spoorelementen voor verengroei

Naast eiwit zijn er specifieke mineralen die een cruciale rol spelen bij de aanmaak van nieuwe veren:

Zwavel: Keratine bevat veel zwavel. Een tekort aan zwavel leidt tot broze, slechte veren. Voeg een klein beetje bloem van zwavel toe aan het drinkwater (1 gram per liter) of kies een voer dat dit al bevat.
Zink: Essentieel voor de eiwitopbouw en de huidgezondheid. Een zinktekort leidt tot trage verengroei en schilferige huid.
Methionine: Dit is een aminozuur dat zwavel bevat en direct bijdraagt aan de keratinevorming. Veel commerciele ruivoeren bevatten extra methionine.
Biotine: Ook wel vitamine B7 genoemd, ondersteunt de groei van veren, nagels en huid.

Een goed mineralenmengsel specifiek voor pluimvee is tijdens de rui extra belangrijk. Zorg ook dat er altijd oesterschelpengrit beschikbaar is, zodat de kippen zelf hun calciumbehoefte kunnen reguleren.

Hoe herken je een zieke kip tegenover een ruiende kip?

Het is belangrijk om een normale rui te kunnen onderscheiden van ziekteverschijnselen. Bij een gezonde rui zie je het volgende:

De kip verliest veren in een min of meer symmetrisch patroon (beide kanten tegelijk)
Je ziet nieuwe penneveren (speldachtige nieuwe veren) doorbreken op de kale plekken
De kip eet en drinkt normaal, hoewel ze soms wat minder actief is
De kam en lellen worden bleker en kleiner, maar zijn niet blauw of paars

Alarmsignalen die op ziekte wijzen in plaats van een normale rui:

Kale plekken zonder zichtbare nieuwe verengroei, vooral rond de kloaka
Rode, geirriteerde of beschadigde huid (kan duiden op bloedluis of verenpikken)
De kip zit bol, is lusteloos en eet nauwelijks
Diarree of abnormale ontlasting
Veren vallen uit buiten het ruiseizoen

Bij twijfel is het verstandig om de kip goed te inspecteren op parasieten zoals bloedluis en schubmijt. Controleer ook of er geen sprake is van verenpikken door hokgenoten, wat kan toenemen wanneer de ruikippen kwetsbaarder zijn.

Praktische tips om de rui te ondersteunen

Met de juiste verzorging kunt u uw kippen helpen om de rui zo snel en comfortabel mogelijk door te komen:

Pas het voer aan: Schakel over op een eiwitrijker voer zodra de eerste tekenen van de rui zichtbaar zijn. Wacht niet tot de kippen al kaal zijn.
Vermijd stress: Verplaats kippen niet tijdens de rui, voeg geen nieuwe kippen toe aan de groep en vermijd onnodig oppakken. Stress vertraagt de verengroei.
Zorg voor rust: De nieuwe penneveren zijn gevoelig en pijnlijk. Vermijd het vastpakken van kippen in de rui, tenzij strikt noodzakelijk.
Houd het hok droog en tochtvrij: Zonder volledig verenkleed zijn kippen extra gevoelig voor kou en vocht. Zorg voor goed strooisel en ventilatie zonder tocht.
Extra vitaminen: Voeg een multivitaminepreparaat voor pluimvee toe aan het drinkwater, vooral vitamine A, D3 en E.
Appelazijn: Een scheutje ongefilterde appelazijn (5 ml per liter drinkwater) kan de algehele gezondheid ondersteunen.
Geen kunstlicht: Sommige houders gebruiken kunstlicht om de legproductie op gang te houden. Doe dit niet tijdens de rui. De kippen hebben die rustperiode nodig.

De rui is ook een goed moment om het kippenhok grondig te reinigen en te ontsmetten, aangezien de kippen toch al minder actief zijn en u het hok wellicht tijdelijk kunt aanpassen.

Wanneer herstelt de leg na de rui?

Na de rui duurt het meestal nog 2 tot 4 weken voordat de kippen weer beginnen met leggen. De kam wordt weer rood en vol, de kip wordt actiever en de eerste eieren verschijnen. Deze eerste eieren zijn soms iets kleiner dan normaal, maar dat herstelt zich snel. Over het algemeen is de eikwaliteit na de rui juist beter dan ervoor, omdat het lichaam volledig is hersteld.

Bij oudere kippen (3 jaar en ouder) kan de legpauze na de rui langer duren, en sommige kippen stoppen helemaal met leggen na hun derde rui. Dit is een normaal verouderingsproces.

Wilt u precies berekenen hoeveel voer uw kippen nodig hebben, ook tijdens de rui? Gebruik de VoerGids calculator om de juiste voerhoeveelheid te bepalen op basis van het ras, gewicht en de levensfase van uw kippen.