Kip legt geen eieren meer: oorzaken en oplossingen
Uw kip legt geen eieren meer? Ontdek de meest voorkomende oorzaken en wat u eraan kunt doen.
Natuurlijke oorzaken: soms is het heel normaal
Voordat u zich zorgen maakt over een kip die stopt met eieren leggen, is het goed om te weten dat er meerdere volkomen natuurlijke oorzaken zijn waardoor kippen tijdelijk of permanent minder of geen eieren leggen. Niet elke onderbreking in de eileg wijst op een probleem.
De rui: jaarlijkse vederwisseling
Elke kip gaat minstens een keer per jaar in de rui, meestal aan het einde van de zomer of in het begin van de herfst. Tijdens de rui verliest de kip haar oude veren en groeit er een nieuw verenkleed aan. Dit proces kost enorm veel energie en eiwit, waardoor het lichaam de eileg tijdelijk stilzet. De rui duurt gemiddeld 6 tot 12 weken. Sommige kippen stoppen volledig met leggen, andere leggen verminderd door.
Tijdens de rui kunt u de kip ondersteunen door voer met een hoger eiwitgehalte aan te bieden (minimaal 18 tot 20% eiwit in plaats van de gebruikelijke 16%). Zonnebloempitten, meelwormen en vis zijn goede eiwitbronnen als aanvulling. Na de rui, wanneer het nieuwe verenkleed volledig is aangegroeid, hervatten de meeste kippen de eileg.
Winterstop door kort daglicht
Kippen hebben minimaal 14 tot 16 uur licht per dag nodig om eieren te produceren. De hypothalamus in de hersenen reageert op de hoeveelheid licht en stimuleert de eiproductie via hormonen. In de Nederlandse winter, met soms maar 7 tot 8 uur daglicht, stopt de eileg bij veel kippen volledig of neemt deze sterk af.
U kunt dit oplossen door kunstlicht in het kippenhok te plaatsen. Gebruik een tijdklok die het licht vroeg in de ochtend laat aangaan (bijvoorbeeld om 5:00 uur) zodat de totale lichtperiode op 14 tot 16 uur uitkomt. Gebruik warm, zacht licht (geen fel TL-licht) en zorg dat het licht geleidelijk dimt in plaats van plotseling uit te gaan, zodat de kippen op stok kunnen gaan.
Leeftijd: na 2-3 jaar neemt de productie af
Een kip wordt geboren met een vast aantal eicellen, gemiddeld rond de 4.000. In het eerste legjaar produceert een goede legkip 250 tot 320 eieren. In het tweede jaar daalt dit met ongeveer 15 tot 20%, en elk volgend jaar neemt de productie verder af. Na het vierde of vijfde levensjaar leggen de meeste kippen nog maar sporadisch een ei. Dit is een natuurlijk proces dat u niet kunt tegenhouden.
Broeds: de kip wil uitbroeden
Een broedse kip stopt met eieren leggen en blijft de hele dag op het nest zitten. Ze plust zich de borstveren uit om de eieren beter warm te houden, maakt kloekende geluiden en kan agressief reageren als u haar van het nest haalt. Broeds worden is hormonaal bepaald en komt vaker voor bij bepaalde rassen zoals Wyandottes, Cochins en Silkies. De broedperiode duurt 21 dagen als u het toestaat, maar u kunt de broedheid doorbreken door de kip herhaaldelijk van het nest te halen en in een koele, lichte ruimte te plaatsen zonder nestmateriaal.
Voedingsgerelateerde oorzaken
De voeding heeft een directe en grote invloed op de eileg. Een tekort aan specifieke voedingsstoffen is een van de meest voorkomende, en gelukkig makkelijk op te lossen, oorzaken van verminderde eiproductie.
Calciumtekort
Een eierschaal bestaat voor 95% uit calciumcarbonaat. Om dagelijks een ei te produceren, heeft een kip 4 tot 5 gram calcium per dag nodig. Standaard kippenvoer bevat ongeveer 3,5% calcium, wat voor de meeste kippen voldoende is. Bied daarnaast altijd oesterschelpen of kalkgrit aan in een apart bakje, zodat de kippen zelf kunnen aanvullen naar behoefte.
Tekenen van calciumtekort zijn dunne of zachte eierschalen, eieren zonder schaal (zogenaamde windeieren), verminderde eileg en in ernstige gevallen botontkalking waarbij de kip moeilijk loopt.
Te weinig eiwit
Een legkip heeft voer nodig met minimaal 16% ruw eiwit. Als u te veel graan bijvoert (tarwe, mais), verdunt u het eiwitgehalte van de totale dagelijkse inname. Graan bevat slechts 8 tot 12% eiwit. De vuistregel is dat bijvoer (graan, groenten, keukenresten) maximaal 10 tot 15% van de totale voeding mag uitmaken. De rest moet bestaan uit compleet legmeel of legkorrels.
Onvoldoende water
Een ei bestaat voor bijna 75% uit water. Een legkip drinkt 200 tot 300 ml water per dag, meer bij warm weer. Als het water bevroren is in de winter, vies is, of als de drinkbak te klein is voor het aantal kippen, daalt de eileg direct. Controleer het drinkwater twee keer per dag en zorg voor minimaal twee drinkpunten bij meer dan vijf kippen.
Stressgerelateerde oorzaken
Kippen zijn gevoelige dieren die snel van slag raken door veranderingen in hun omgeving. Stress veroorzaakt een stijging van het hormoon corticosteron, dat de eileg onderdrukt.
- Roofdieren: als een vos, marter, bunsing of havik in de buurt is geweest, kunnen kippen weken gestrest zijn. Zelfs als er geen kip is aangevallen, is de angst voldoende om de productie te verstoren. Controleer het hok op gaten en sporen.
- Nieuwe kippen introduceren: het toevoegen van nieuwe kippen verstoort de pikorde. De bestaande groep heeft 2 tot 4 weken nodig om een nieuwe rangorde te vestigen, en gedurende die periode kan de eileg terugvallen.
- Verhuizing: een kip die verplaatst wordt naar een nieuw hok of nieuwe tuin heeft gemiddeld 1 tot 3 weken nodig om te acclimatiseren en de eileg te hervatten.
- Overbevolking: reken minimaal 0,3 vierkante meter per kip in het nachthok en 4 tot 10 vierkante meter buitenruimte per kip. Te weinig ruimte geeft chronische stress.
- Luide geluiden en honden: bouwwerkzaamheden, vuurwerk en honden die langs het hok rennen veroorzaken acute stress.
Ziekten die de eileg beinvloeden
Als u de bovenstaande oorzaken kunt uitsluiten, kan een ziekte de oorzaak zijn van het stoppen van de eileg. Enkele veel voorkomende ziekten:
Legbuikontsteking (egg yolk peritonitis)
Dit is een van de meest voorkomende en gevaarlijkste aandoeningen bij legkippen. Een eidooier belandt niet in de eileider maar in de buikholte, waar het een ernstige ontsteking veroorzaakt. Symptomen zijn een opgezwollen buik, een pinguinachtige houding, verminderde eetlust en stoppen met leggen. Zonder behandeling door een pluimveedierenarts is de prognose slecht.
Wormen
Darmwormen (rondwormen, lintwormen, haarwormen) onttrekken voedingsstoffen en veroorzaken bij ernstige besmetting bloedarmoede en verminderde eileg. Ontvorm preventief twee tot vier keer per jaar met een geregistreerd middel (flubenvet). Laat bij twijfel een mestmonster onderzoeken door de dierenarts.
Bloedluizen (Dermanyssus gallinae)
Bloedluizen zijn kleine parasieten die 's nachts tevoorschijn komen om bloed te zuigen bij de kippen. Een ernstige besmetting veroorzaakt bloedarmoede, stress, onrust op stok en verminderde eileg. Controleer het hok regelmatig door met een witte doek langs de naden en kieren te vegen. Rode veegjes duiden op bloedluizen. Behandel het hok (niet de kip) met een geregistreerd middel en herhaal de behandeling na twee weken.
Legrassen versus sierrassen: verwachtingen bijstellen
De hoeveelheid eieren die een kip legt, verschilt enorm per ras. Het is belangrijk om realistische verwachtingen te hebben.
| Ras | Type | Eieren per jaar |
|---|---|---|
| Lohmann Brown | Legras (hybride) | 300 - 320 |
| ISA Brown | Legras (hybride) | 300 - 320 |
| Leghorn | Legras (zuiver) | 250 - 300 |
| Sussex | Dubbeldoel | 200 - 250 |
| Barnevelder | Dubbeldoel | 180 - 200 |
| Wyandotte | Sierras/dubbeldoel | 150 - 200 |
| Silkie (Zijdehoen) | Sierras | 80 - 120 |
| Cochin | Sierras | 80 - 120 |
Als u een sierras houdt dat van nature maar 100 eieren per jaar legt, is het normaal dat er wekenlang geen ei in het legnest ligt. Dit is geen probleem, maar een eigenschap van het ras.
Oplossingen samengevat: een stappenplan
Heeft uw kip gestopt met eieren leggen? Loop dan dit stappenplan door:
- Controleer het seizoen: is het herfst of winter? Dan is minder daglicht waarschijnlijk de oorzaak. Overweeg kunstlicht.
- Is de kip in de rui? Zoek naar losliggende veren en kale plekken. Bied extra eiwit aan en wacht geduldig.
- Is de kip broeds? Zit ze de hele dag op het nest? Breek de broedheid door als u geen kuikens wilt.
- Controleer de voeding: geeft u compleet legmeel/legkorrels? Is er oesterschelp beschikbaar? Is het water schoon en onbeperkt beschikbaar?
- Controleer op stress: zijn er veranderingen geweest in de omgeving, nieuwe dieren, roofdieren?
- Controleer op parasieten: bekijk het hok op bloedluizen en laat eventueel een mestmonster onderzoeken op wormen.
- Raadpleeg een (pluimvee)dierenarts als bovenstaande punten niets opleveren en de kip er ziek uitziet (bol zitten, verminderde eetlust, diarree, afwijkende kam).
Wilt u de optimale voeding voor uw kippen berekenen? Gebruik de VoerGids voerberekening om precies te bepalen hoeveel legmeel, graan en calcium uw kippen nodig hebben voor een goede eileg.