Koeien bijvoeren bij weidegang: wanneer en hoeveel?
Wanneer moet u koeien bijvoeren in de wei? Leer hoeveel ruwvoer en krachtvoer nodig is, afhankelijk van het seizoen en de grasgroei.
Wanneer is bijvoeren nodig?
Weidegras is van nature uitstekend voer voor koeien. In het voorjaar en de vroege zomer, wanneer het gras volop groeit en van goede kwaliteit is, kan weidegras het grootste deel van de voedingsbehoefte dekken. Maar er zijn veel situaties waarin bijvoeren noodzakelijk is:
- Het grasaanbod is onvoldoende door droogte, overbeweiding of een late start van het groeiseizoen
- De graskwaliteit is laag, bijvoorbeeld verouderd gras in de nazomer dat veel vezels maar weinig energie bevat
- De koe melk geeft en het gras alleen de energiebehoefte niet kan dekken, wat vooral geldt voor koeien die meer dan 15 liter per dag produceren
- De koe drachtig is in het laatste trimester, wanneer het kalf snel groeit
- Het weer is koud en nat, waardoor de onderhoudsbehoefte stijgt
- De weideduur beperkt is, bijvoorbeeld omdat de koeien slechts een halve dag buiten staan
Hoeveel voer heeft een koe nodig?
Een volwassen koe van 600 tot 700 kg heeft dagelijks 12 tot 15 kg droge stof nodig om haar onderhoudsbehoefte te dekken. Bij melkproductie komt daar nog een aanzienlijke hoeveelheid bovenop. De vraag is: hoeveel levert het weidegras, en wat moet u aanvullen?
De grasopname hangt af van de graslengte, de kwaliteit van het gras en hoeveel uren de koe buiten staat:
| Situatie | Graslengte | Gras levert (% van behoefte) | Bijvoer nodig (hooi/kuil) |
|---|---|---|---|
| Volop gras (voorjaar) | 15-20 cm | 80-100% | 0-2 kg hooi |
| Goed gras (vroege zomer) | 10-15 cm | 70-90% | 2-4 kg hooi |
| Normaal gras (zomer) | 8-12 cm | 60-80% | 3-5 kg hooi |
| Kort gras (nazomer) | 5-8 cm | 40-60% | 5-8 kg hooi |
| Nauwelijks gras (herfst/winter) | onder 5 cm | 0-20% | 10-15 kg hooi |
Deze cijfers gelden voor een koe in onderhoud (droogstaand, niet melkend). Voor melkkoeien komt de behoefte aanzienlijk hoger te liggen.
Krachtvoer bij melkkoeien
Melkkoeien hebben extra energie nodig bovenop het ruwvoerrantsoen. Per liter melk is ongeveer 300 tot 400 gram krachtvoer nodig. Een koe die 20 liter per dag geeft, heeft dus 6 tot 8 kg krachtvoer nodig naast voldoende ruwvoer.
Overzicht van de krachtvoerbehoefte per productieniveau:
| Melkproductie | Krachtvoer per dag | Verdeling |
|---|---|---|
| 10 liter/dag | 3-4 kg | 2x per dag |
| 20 liter/dag | 6-8 kg | 3x per dag |
| 30 liter/dag | 9-12 kg | 3-4x per dag |
| 40+ liter/dag | 12-16 kg | 4x per dag of via krachtvoerstation |
Verdeel het krachtvoer altijd over meerdere porties per dag. Meer dan 3 tot 4 kg krachtvoer per keer verstoort de penswerking en verhoogt het risico op pensverzuring (slepende melkziekte).
Ruwvoerkwaliteit meten
De kwaliteit van het ruwvoer bepaalt hoeveel krachtvoer u moet bijvoeren. Laat uw hooi of kuil analyseren op:
- VEM-waarde (Voedereenheid Melk): hoe hoger, hoe meer energie per kilo
- DVE (Darm Verteerbaar Eiwit): belangrijk voor melkproductie
- OEB (Onbestendig Eiwit Balans): te hoog is nadelig voor de vruchtbaarheid
- Droge stof percentage: bepaalt hoeveel kilos u moet voeren
Goed weidegras heeft een VEM-waarde van 900 tot 1000 per kg droge stof. Verouderd gras kan zakken naar 700 tot 800 VEM. Dit verschil van 20 tot 30% heeft direct invloed op de hoeveelheid bijvoer die nodig is.
Tips voor succesvol weidebeheer
- Meet de graslengte: gebruik een grashoogtemeter of schat de lengte. Bij minder dan 8 cm is bijvoeren nodig. Bij minder dan 5 cm moeten de koeien naar een ander perceel of op stal.
- Roteer uw weilanden: geeft het gras tijd om te herstellen. Ideaal is een systeem van 5 tot 7 percelen met een rotatieduur van 21 tot 28 dagen.
- Voorkom vertrapping: bij natte omstandigheden beschadigen koeien de grasmat. Haal de koeien op tijd van het land om blijvende schade te voorkomen.
- Voorkom najaarsziekte (kopziekte): bij de overgang naar herfstgras kan een magnesiumtekort ontstaan. Dit is een acute, levensbedreigende aandoening. Verstrek een magnesiumsupplement tijdens grasovergangen.
- Let op de watervoorziening: een melkkoe drinkt 80 tot 120 liter water per dag. Zorg voor voldoende en schone drinkpunten in de wei.
Bijvoeren met mais of bijproducten
Naast hooi en kuil worden ook andere producten gebruikt als bijvoer:
- Snijmais: hoge energiewaarde, laag in eiwit. Goede aanvulling op eiwitrijk weidegras.
- Bierbostel: eiwitrijk bijproduct uit de brouwerij, smakelijk en voedzaam
- Perspulp: bijproduct van de suikerbietenverwerking, energierijk
- Sojaschroot: zeer eiwitrijk, gebruikt als eiwitaanvulling bij energierijk ruwvoer
Voerbehoefte berekenen
De VoerGids calculator berekent precies hoeveel bijvoer uw koeien nodig hebben. Inclusief seizoenscorrecties, weidegang-factoren en productieniveau. Vul het ras, gewicht en de omstandigheden in en ontvang direct een advies op basis van de CVB-normen.