Nandoes en emoes voeren: wat moet je weten?

Nandoes en emoes zijn indrukwekkende vogels. Een volwassen emoe wordt tot 1,9 meter hoog en weegt 40 tot 60 kg. Nandoes zijn iets kleiner maar nog steeds imposant. Steeds meer hobbyhouders in Nederland houden deze loopvogels. Maar hun voeding is anders dan die van kippen of eenden. In dit artikel leggen we uit wat nandoes en emoes eten, hoeveel ze nodig hebben, en waar je op moet letten.

Natuurlijk dieet

In het wild zijn nandoes en emoes alleseters met een voorkeur voor plantaardig voer. Ze eten gras, kruiden, zaden, vruchten, insecten en kleine dieren (hagedissen, muizen). Hun spijsvertering is aangepast aan vezelrijk voer met af en toe een eiwitrijke aanvulling.

Nandoes (afkomstig uit Zuid-Amerika) eten in de natuur veel breed-bladige planten en graszaden. Ze wroeten niet zoals kippen maar grazen meer als ganzen. Emoes (afkomstig uit Australie) eten in het wild veel vruchten en zaden, aangevuld met insecten en jonge scheuten.

In gevangenschap moeten we dit natuurlijke dieet zo goed mogelijk nabootsen met de middelen die beschikbaar zijn.

Basisvoer: loopvogelbrok of ratitekorrel

De basis van het dieet in gevangenschap is een speciaal samengestelde loopvogelbrok (ook wel ratitekorrel genoemd). Dit is een complete korrel die alle benodigde voedingsstoffen bevat in de juiste verhoudingen. Er zijn korrels verkrijgbaar voor verschillende levensfases: starter (kuikens), grower (groeiende vogels) en onderhoud (volwassen).

Samenstelling van een goede onderhoudskorrel voor loopvogels:

• Eiwit: 14 tot 16%
• Vet: 3 tot 5%
• Ruwe celstof: 8 tot 12%
• Calcium: 1 tot 1,5%
• Fosfor: 0,5 tot 0,7%

Een volwassen emoe eet ongeveer 500 tot 700 gram korrels per dag, afhankelijk van de weidegang en het seizoen. Een nandoe eet iets minder: 400 tot 600 gram per dag. In de winter, wanneer er geen vers gras is, is de behoefte iets hoger.

Ruwvoer en weidegang

Naast korrels hebben loopvogels weidegang nodig. Een ruime weide met diverse grassen en kruiden is ideaal. De vogels grazen een groot deel van de dag. Gras levert vezels, vitaminen en bezigheid.

De weide moet voldoende groot zijn. Reken op minimaal 500 vierkante meter per dier, maar meer is beter. Loopvogels lopen grote afstanden en hebben ruimte nodig om gezond te blijven. Een te kleine weide wordt snel kaalgelopen.

In de winter, wanneer het gras niet groeit, kun je hooi aanbieden. Kies lang grashooi, geen luzerne (te eiwitrijk voor volwassen onderhoudsdieren). Leg het hooi in een hooiruif of op een schone plek op de grond.

Groenten en fruit als aanvulling

Loopvogels eten graag groenten en fruit. Dit is een goede aanvulling op de korrels en het gras. Het levert extra vitaminen en afwisseling. Bied groenten en fruit aan als aanvulling, niet als vervanger van het basisvoer.

Geschikte groenten:

• Wortel (in stukken of geraspt)
• Broccoli
• Komkommer
• Courgette
• Andijvie
• Spinazie (in beperkte mate vanwege oxaalzuur)
• Paprika

Geschikt fruit:

• Appel (zonder pitjes)
• Peer
• Druiven
• Meloen
• Banaan
• Bessen

Vermijd:

• Avocado (giftig voor vogels)
• Ui en knoflook
• Rauwe aardappel
• Rabarber
• Chocolade

Geef maximaal 10 tot 15% van het dagrantsoen als groenten en fruit. Te veel vocht en suiker in het dieet kan leiden tot waterige mest en darmklachten.

Water

Loopvogels drinken veel water. Een volwassen emoe drinkt 5 tot 10 liter per dag. Het water moet schoon zijn en altijd beschikbaar. Gebruik een bak die niet om te gooien is en die op borsthoogte staat (zodat de vogel comfortabel kan drinken zonder te bukken).

In de winter moet je voorkomen dat het water bevriest. Gebruik een verwarmde drinkbak of vervang het water meerdere keren per dag. Uitdroging in de winter is een onderschat probleem bij loopvogels.

Voeding van kuikens

Loopvogelkuikens groeien snel. Een emoekuiken weegt bij geboorte ongeveer 400 gram en groeit in het eerste jaar naar 30 kg of meer. Deze snelle groei stelt hoge eisen aan de voeding.

Kuikens tot 3 maanden krijgen een starterkorrel met:

• 20 tot 22% eiwit
• Extra calcium en fosfor voor botopbouw
• Vitamine D3 en E

Van 3 tot 12 maanden schakelen ze over op growerkorrels met 16 tot 18% eiwit. Pas na een jaar gaan ze over op de volwassen onderhoudskorrel.

Aandachtspunten bij kuikens:

• Bied de eerste dagen fijngemaakte korrels aan (ze moeten leren eten)
• Groen voer (fijngeknipt gras of sla) stimuleert het eetgedrag
• Kuikens moeten leren drinken (doop hun snavel zachtjes in het water)
• Vermijd glad oppervlak (kuikens krijgen spreidbenen op gladde grond)
• Geef geen kippenvoer (verkeerde eiwitsamenstelling en te weinig vitaminen)

Veelgemaakte fouten

Kippenvoer geven: Kippenvoer is niet geschikt voor loopvogels. Het bevat te weinig vezels, de verkeerde calcium-fosfor-verhouding en vaak te weinig vitamine E. Op korte termijn gaat het goed, maar op lange termijn ontstaan tekorten en gezondheidsproblemen.

Te veel brood: Brood is geen geschikt voer voor loopvogels. Het bevat weinig voedingswaarde, vult de maag zonder nuttige stoffen te leveren, en kan schimmel bevatten. Geef geen brood.

Geen grit aanbieden: Loopvogels hebben maagstenen nodig om hun voedsel te vermalen in de spiermaag. In de natuur pikken ze steentjes op. In gevangenschap moet je grit aanbieden. Gebruik grof grit (oesterschelp of kiezel) in een apart bakje. Zonder grit kan het dier zijn voedsel niet goed verteren.

Overvoeding: Een te dik loopvogel krijgt poten- en gewrichtsproblemen. Het gewicht drukt op de poten en kan leiden tot peesontsteking of botvervorming. Houd het gewicht in de gaten en pas het voer aan.

Geen vitamine E suppletie in stressperiodes: Loopvogels zijn gevoelig voor vitamine E-tekort, vooral in periodes van stress (vervoer, nieuwe groepssamenstelling, extreme kou). Een tekort uit zich als spierdystrofie. Geef in stressvolle periodes extra vitamine E via het drinkwater of het voer.

Seizoensverschillen

Het voerregime verandert met de seizoenen:

Voorjaar en zomer: Veel weidegang beschikbaar. De korrelgift kan omlaag (300 tot 500 gram per dag) omdat de vogels veel energie uit het gras halen. Let op plotselinge overgang naar fris voorjaarsgras (kan diarree veroorzaken).

Herfst: De vogels bouwen reserves op voor de winter. Emoe-hanen eten in de herfst extra omdat ze in de broedtijd (winter) nauwelijks eten. Geef in de herfst iets meer.

Winter: Geen vers gras beschikbaar. Verhoog de korrelgift en bied hooi aan. Extra vitaminen (A, D, E) zijn welkom omdat er geen vers groen is. Zorg voor ijsvrij water.

Giftige planten

Controleer de weide en omgeving op giftige planten. Loopvogels zijn nieuwsgierig en eten soms dingen die ze beter kunnen laten. Gevaarlijke planten voor loopvogels zijn onder andere:

• Taxus (zeer giftig, kleine hoeveelheid al dodelijk)
• Oleander
• Vingerhoedskruid
• Jacobskruiskruid
• Rhododendron

Verwijder giftige planten uit en rond het verblijf. Let ook op buurtuinen en overhangende takken.

Samenvatting

Nandoes en emoes voer je met een combinatie van loopvogelkorrels, weidegang en beperkt groenten en fruit. Gebruik altijd specifieke ratitekorrels, geen kippenvoer. Bied grit en schoon water aan. Let op de levensfase (kuiken, groeiend of volwassen) en pas het voer aan op het seizoen. Met de juiste voeding houd je deze bijzondere vogels jarenlang gezond en fit.

Op zoek naar een persoonlijk voeradvies voor jouw loopvogels? Probeer onze gratis voeradvies-calculator en krijg direct een op maat gemaakt voerplan.