Schapen voeren in de winter: compleet overzicht

Waarom wintervoeding anders is

Zodra de temperatuur daalt en het gras stopt met groeien, zijn uw schapen volledig afhankelijk van het voer dat u aanbiedt. Volgens de CVB-normen heeft een volwassen schaap in de winter ongeveer 15% meer energie nodig dan in de zomer, puur om de lichaamstemperatuur op peil te houden. Dit extra energieverbruik wordt nog groter bij natte en winderige omstandigheden, wanneer de wol minder goed isoleert.

De winterperiode valt voor veel schapenhouders bovendien samen met de drachtigheid van de ooien. Dit maakt wintervoeding extra belangrijk: u voert niet alleen voor het onderhoud van de ooi, maar ook voor de groei van een of meerdere lammeren.

Basisrantsoen voor een volwassen schaap

Een schaap van 70 tot 80 kg heeft in de wintermaanden dagelijks nodig:

1,5 tot 2 kg hooi van goede kwaliteit als ruwvoer (of 3 tot 4 kg kuilgras, afhankelijk van het droge stofgehalte)
Schoon drinkwater: ook in de winter drinken schapen 4 tot 6 liter per dag. Bij vorst moet u ervoor zorgen dat het water niet bevriest. Gebruik eventueel een verwarmde drinkbak of vervang het water meerdere keren per dag.
Een mineralenblok of los mineraal bijvoeren, specifiek samengesteld voor schapen (zonder koper!)
Optioneel: 100 tot 200 gram onderhoudsvoer als het hooi van mindere kwaliteit is

Let op: de kwaliteit van het hooi maakt een groot verschil. Hooi dat te laat is gemaaid of nat heeft geregend, bevat minder voedingsstoffen. Laat bij twijfel een ruwvoeranalyse maken. Dit kost circa 30 tot 50 euro en geeft u precies inzicht in wat uw hooi waard is.

Extra voeding voor drachtige ooien

De dracht bij schapen duurt gemiddeld 147 dagen (circa 5 maanden). In de eerste 3 maanden verandert er weinig aan de voedingsbehoefte, maar in de laatste 6 tot 8 weken van de dracht stijgt de behoefte fors. In deze periode groeien de lammeren het snelst: circa 70% van de groei vindt plaats in de laatste 6 weken.

Voeg vanaf 6 weken voor het lammen 200 tot 400 gram krachtvoer per dag toe, en bouw dit geleidelijk op. Het schema ziet er als volgt uit:

Periode voor lammen	Eenling	Tweeling	Drieling
6 weken	100-200 gram	200-300 gram	300-400 gram
4 weken	200-300 gram	300-400 gram	400-500 gram
2 weken	300-400 gram	400-500 gram	500-600 gram

Gebruik een krachtvoer dat speciaal is samengesteld voor drachtige ooien. Dit bevat de juiste verhouding eiwit, energie, vitaminen en mineralen. Let er vooral op dat het krachtvoer geen koper bevat of slechts een zeer lage dosering, want schapen zijn extreem gevoelig voor kopervergiftiging.

Voeding na het lammen: lactatie

Na het lammen stijgt de voedingsbehoefte nog verder. Een zogende ooi met een tweeling heeft tot twee keer zoveel energie nodig als een niet-drachtige ooi. In de eerste 6 tot 8 weken van de lactatie is de melkproductie het hoogst. Bied in deze periode:

Onbeperkt goed hooi
400 tot 800 gram krachtvoer per dag, afhankelijk van het aantal lammeren
Altijd schoon drinkwater beschikbaar (een zogende ooi drinkt tot 10 liter per dag)

Veelgemaakte fouten bij wintervoeding

Te laat beginnen met bijvoeren: begin ruim voordat het gras op is. Als u wacht tot de weilanden kaal zijn, hebben uw schapen al een energietekort opgebouwd. Start met bijvoeren zodra het gras korter wordt dan 4 cm.
Alleen hooi voeren aan drachtige ooien: hooi alleen levert niet genoeg energie voor de groeiende lammeren. Drachtige ooien in de laatste weken hebben krachtvoer nodig als aanvulling.
Schimmelig hooi: dit is een van de gevaarlijkste fouten. Schimmelig hooi kan toxoplasmose en listeriose veroorzaken bij drachtige ooien, wat leidt tot abortus of doodgeboren lammeren. Controleer elke baal hooi voordat u deze voert.
Verkeerde mineralen: gebruik nooit mineralen die bedoeld zijn voor runderen of geiten. Deze bevatten te veel koper voor schapen. Koper stapelt zich op in de lever en kan na weken of maanden plotseling tot leverfalen leiden.
Te weinig voerruimte: zorg ervoor dat alle schapen tegelijk kunnen eten. Bij te weinig voerplaatsen worden ranglage dieren weggejaagd en krijgen zij onvoldoende voer. Reken op minimaal 30 tot 40 cm vreetruimte per schaap.
Vergeten van water: ook al lijkt het alsof schapen weinig drinken, ze hebben wel degelijk dagelijks vers water nodig. Bij vorst bevriest het water snel, controleer dit meerdere keren per dag.

Hooi of kuil voor schapen?

Voor schapen is goed gewonnen hooi prima geschikt als basisruwvoer. Kuilgras kan ook, maar let op een aantal zaken:

De kuil moet goed gefermenteerd zijn. Slechte kuil (herkenbaar aan een onaangename, ranzige geur) kan listeriose veroorzaken, een bacteriele infectie die vooral bij drachtige ooien levensbedreigend is.
Gebruik nooit kuil uit beschadigde balen. Zodra er lucht bij de kuil komt, begint het bederf.
Bij kuil moet u meer kilos voeren dan bij hooi vanwege het hogere vochtgehalte. Reken op circa het dubbele gewicht.

Lichaamsconditie monitoren

Controleer regelmatig de conditie van uw schapen door ze te voelen achter de ribben en op de ruggengraat. Door de dikke wol is het moeilijk om op het oog te beoordelen of een schaap te dik of te mager is. Gebruik de Body Condition Score (BCS) op een schaal van 1 tot 5:

Score 2: te mager, direct actie ondernemen
Score 2,5 tot 3,5: ideaal voor de meeste perioden
Score 3 tot 3,5: ideaal bij het begin van de dracht
Score 4 en hoger: te dik, verhoogt het risico op problemen bij het lammen

Bereken de voerbehoefte

Met de VoerGids calculator berekent u in een paar klikken precies hoeveel voer uw schapen nodig hebben. Selecteer het ras, gewicht en of de ooi drachtig is, en u krijgt direct een advies op maat gebaseerd op de officiele CVB-normen. De calculator houdt automatisch rekening met seizoenscorrecties en de reproduktiestatus.