Het verschil tussen hooi en kuil voor paarden
Hooi of kuilgras voor uw paard? Ontdek de voor- en nadelen van beide ruwvoersoorten en welke het beste past bij uw situatie.
Wat is het verschil?
Hooi is gras dat na het maaien op het land is gedroogd tot een vochtgehalte van circa 15%. Dit droogproces duurt, afhankelijk van het weer, 2 tot 5 dagen. Goed hooi heeft een frisse, kruidachtige geur en een groene tot lichtbruine kleur. Het is het meest traditionele en meest gebruikte ruwvoer voor paarden in Nederland.
Voordroogkuil (ook wel kuilgras, haylage of gewikkeld hooi genoemd) is gras dat na het maaien kort is voorgedroogd tot een droge stofgehalte van 45 tot 65%, en vervolgens luchtdicht is verpakt in plastic (balen of sleufsilo). Door het gebrek aan zuurstof begint een fermentatieproces waarbij melkzuurbacterien het gras conserveren. Dit is vergelijkbaar met het inmaakproces bij zuurkool.
Beide producten beginnen als hetzelfde gras, maar het verschil in verwerking leidt tot aanzienlijk verschillende eigenschappen die direct invloed hebben op de gezondheid en het welzijn van uw paard.
Vergelijking op een rij
| Eigenschap | Hooi | Voordroogkuil |
|---|---|---|
| Droge stof | circa 85% | 45-65% |
| Energiewaarde (VEM/kg DS) | 700-800 | 800-950 |
| Eiwitgehalte (DVE/kg DS) | 50-70 | 60-90 |
| Suikergehalte | Gemiddeld tot hoog | Lager (omgezet door fermentatie) |
| Stofvorming | Meer | Vrijwel geen |
| Bewaring ongeopend | 1-2 jaar (droog) | 1-2 jaar (luchtdicht) |
| Houdbaarheid na openen | Maanden (mits droog) | 3-5 dagen maximaal |
| Schimmelrisico | Bij vochtig hooi | Bij beschadigde verpakking |
| Botulismerisico | Zeer laag | Aanwezig bij slechte kuil |
| Prijs per ton | Lager | Hoger (meer transport door vocht) |
Wanneer kiezen voor hooi?
Hooi is in veel situaties de meest praktische en veilige keuze:
- U heeft weinig paarden: als u 1 tot 3 paarden heeft, gaat een baal kuil (200-300 kg) niet snel genoeg op. Na het openen moet kuil binnen 3 tot 5 dagen verbruikt zijn, anders begint het te bederven. Met kleine balen hooi van 15 tot 20 kg heeft u dit probleem niet.
- U wilt eenvoud: hooi is makkelijker op te slaan, te hanteren en te voeren. U heeft geen speciale opslagfaciliteiten nodig, alleen een droge, goed geventileerde ruimte.
- Uw paard heeft overgewicht: hooi heeft doorgaans een lagere energiewaarde per kilo droge stof dan kuil. Voor paarden die op dieet moeten, is hooi daardoor een betere keuze. U kunt ook kiezen voor later gemaaid hooi (meer vezels, minder energie).
- U wilt het suikergehalte controleren: het suikergehalte in hooi is relatief stabiel en voorspelbaar. Bij kuil is het suikergehalte lager door de fermentatie, maar het kan per baal sterk varieren.
- Uw paard is gevoelig voor botulisme: hooi heeft een verwaarloosbaar risico op botulisme, terwijl dit bij kuil een reeel gevaar is als de kuil niet goed is gemaakt.
Wanneer kiezen voor kuil?
Kuil heeft een aantal duidelijke voordelen die het in bepaalde situaties de betere keuze maken:
- Uw paard heeft luchtwegproblemen: kuil is vrijwel stofvrij, wat het uitermate geschikt maakt voor paarden met COPD (chronische obstructieve longziekte), astma of RAO (recurrent airway obstruction). Stof en schimmelsporen in hooi zijn een veelvoorkomende trigger voor luchtwegklachten.
- U voert veel paarden: als u 5 of meer paarden heeft, gaat een baal kuil binnen de veilige termijn van 3 tot 5 dagen op. Kuil heeft dan als voordeel dat het een hogere en constantere voedingswaarde biedt.
- Het hooiseizoen was slecht: in natte zomers is het moeilijk om goed hooi te winnen. Kuil kan onder minder ideale weersomstandigheden gemaakt worden, omdat het gras minder lang hoeft te drogen.
- U wilt een hogere voedingswaarde: kuil heeft doorgaans een hogere VEM-waarde en een hoger eiwitgehalte per kilo droge stof dan hooi. Voor paarden die zwaar werk verrichten of moeilijk op gewicht blijven, kan kuil een betere keuze zijn.
- Uw paard drinkt te weinig: kuil bevat meer vocht, wat bijdraagt aan de vochtinname. Dit kan nuttig zijn bij paarden die weinig drinken, vooral in de winter.
Belangrijk: omrekenen van hooi naar kuil
Omdat kuil veel meer vocht bevat dan hooi, moet u aanzienlijk meer kilos kuil voeren om dezelfde hoeveelheid droge stof te bereiken. Dit is een veelgemaakte fout: paardenhouders voeren evenveel kilos kuil als hooi, waardoor het paard feitelijk te weinig droge stof binnenkrijgt.
De omrekening hangt af van het droge stofgehalte van de kuil:
| Hooi (kg) | Kuil 50% DS (kg) | Kuil 60% DS (kg) | Kuil 45% DS (kg) |
|---|---|---|---|
| 8 | 13,6 | 11,3 | 15,1 |
| 10 | 17,0 | 14,2 | 18,9 |
| 12 | 20,4 | 17,0 | 22,7 |
De formule is: kg kuil = kg hooi x (85 / droge stof% van de kuil). Vraag bij uw leverancier altijd naar het droge stofgehalte of laat de kuil analyseren.
Kwaliteit beoordelen
Goed hooi herkennen
- Frisse, kruidachtige geur
- Groene tot lichtbruine kleur
- Soepele halmen die niet breken
- Weinig stof bij het openschudden
- Geen zichtbare schimmel (witte of grijze plekken)
Goede kuil herkennen
- Licht zure, aangename geur (vergelijkbaar met zuurkool)
- Groene tot olijfgroene kleur
- Geen slijmerige of bruine plekken
- Verpakking onbeschadigd (geen gaten in het plastic)
- Geen boterzuurgeur (een teken van slechte fermentatie)
Combineren van hooi en kuil
Het is ook mogelijk om hooi en kuil te combineren in het rantsoen. Dit kan praktisch zijn als u een paard met milde luchtwegklachten heeft: geef overdag kuil en in de nacht hooi (of andersom). Zorg er wel voor dat u de totale droge stofopname correct berekent.
Bereken het zelf
De VoerGids calculator rekent automatisch om tussen hooi en kuil. Selecteer uw ruwvoertype en ontvang direct het juiste advies in kilogrammen. De calculator houdt rekening met het droge stofgehalte en berekent de correcte hoeveelheid voor uw paard.