Vijvervissen voeren: tips per seizoen

Waarom het seizoen zo belangrijk is

Vijvervissen zijn koudbloedige dieren (poikilotherm). Dit betekent dat hun lichaamstemperatuur meeverandert met de watertemperatuur. En met die temperatuur verandert ook hun stofwisseling. Bij een watertemperatuur van 25 graden Celsius werkt het spijsverteringssysteem van een koi of goudvis op volle capaciteit. Bij 10 graden is de vertering al met meer dan de helft afgenomen. En bij 5 graden staat de spijsvertering vrijwel stil.

Dit heeft directe gevolgen voor het voeren. Voer dat niet verteerd wordt, rot weg in de maag en darmen van de vis, wat kan leiden tot darmontstekingen en bacteriele infecties. Bovendien belast onverteerd voer de waterkwaliteit: het breekt af tot ammoniak en nitriet, beide giftig voor vissen. Een goed seizoensgebonden voerschema is daarom niet alleen goed voor de vis, maar ook voor de vijver als geheel.

Lente: voorzichtig opstarten (10-15 graden)

Wanneer de watertemperatuur in het voorjaar boven de 10 graden Celsius stijgt, worden de vissen weer actief en kunt u voorzichtig beginnen met voeren. De spijsvertering komt langzaam op gang, dus de eerste weken vraagt om een aangepaste aanpak:

Begin met licht verteerbare voeding: tarwekiemolie-gebaseerd voer of speciaal lentebloemvoer
Voer maximaal 1 keer per dag, en alleen een kleine hoeveelheid
Kies voor voer met een laag eiwitgehalte (25 tot 30%), want eiwitten zijn moeilijker te verteren bij lage temperaturen
Gebruik zinkend voer of langzaam zinkende sticks, zodat de vis rustig kan eten

De vuistregel in de lente is: geef niet meer dan de vissen in 2 tot 3 minuten opeten. Als er na 5 minuten nog voer drijft, hebt u te veel gegeven. Schep overgebleven voer altijd op met een schepnet om de waterkwaliteit te beschermen.

Het voorjaar is ook de periode om de vijverfilter weer op te starten. De filterbacterien moeten zich na de winter opnieuw opbouwen, wat 4 tot 6 weken duurt. In deze periode is de waterkwaliteit extra kwetsbaar, nog een reden om voorzichtig te voeren.

Zomer: de groeiperiode (18-25 graden)

De zomer is het belangrijkste voerseizoen. Bij watertemperaturen tussen 18 en 25 graden werkt de spijsvertering optimaal en groeien de vissen het snelst. Dit is de periode om te investeren in groei, kleur en conditie.

Richtlijnen voor de zomer:

Voer 2 tot 3 keer per dag in kleine porties
Gebruik hoogwaardig voer met een eiwitgehalte van 35 tot 40%
Wissel af tussen drijvend voer (sticks, pellets) en verse toevoegingen (sla, waterkers, aardappel gekookt)
Voeg kleurvoer toe met carotenoiden (spirulina, astaxanthine) voor een intensere kleur bij koi en goudvissen
Geef af en toe levend voer of diepvriesvoer (muggenlarven, dafnia, tubifex) als traktatie

Een veelgemaakte fout in de zomer is overvoeren. Bij warm weer (boven 28 graden) daalt het zuurstofgehalte in het water, waardoor vissen minder goed kunnen ademen. Voer op extreme hete dagen minder of sla een voerbeurt over. Let op tekenen van zuurstoftekort: vissen die aan het wateroppervlak naar lucht happen.

De totale voergift in de zomer bedraagt ongeveer 1,5 tot 2,5% van het lichaamsgewicht per dag. Een koi van 2 kg krijgt dus dagelijks 30 tot 50 gram voer, verdeeld over meerdere maaltijden.

Herfst: voorbereiden op de winter (10-18 graden)

In de herfst daalt de watertemperatuur geleidelijk. Dit is de periode om de vissen voor te bereiden op de winter door hun vetreserves op peil te brengen, maar tegelijkertijd het voer aan te passen aan de dalende temperatuur.

Het herfstvoerplan:

September (15-18 graden): nog normaal voeren, maar schakel over naar voer met iets meer vet en minder eiwit
Oktober (12-15 graden): verminder naar 1 keer per dag, gebruik een licht verteerbaar herfst- of tarwekiemvoer
November (8-12 graden): voer om de dag een kleine hoeveelheid tarwekiemvoer
Bij 10 graden of lager: stop volledig met voeren

Gebruik in de herfst tarwekiemvoer (wheatgerm) als basisvoer. Dit is speciaal ontwikkeld voor lage temperaturen: het heeft een hoog gehalte aan onverzadigde vetten die ook bij koeler water goed verteerbaar zijn, en een lager eiwitgehalte (20 tot 25%) dat de spijsvertering minder belast.

Een goede indicator is het gedrag van de vissen. Als ze minder actief worden en minder enthousiast reageren op voer, is dat een teken om de voergift te verlagen.

Winter: vasten (onder 10 graden)

Bij watertemperaturen onder de 10 graden Celsius moet u volledig stoppen met voeren. De stofwisseling van de vissen is nu zo laag dat ze voedsel niet meer kunnen verteren. Vissen gaan in een soort winterslaap (torpor): ze bewegen nauwelijks, staan stil op de bodem en verteren niets.

Veel beginners maken zich zorgen dat hun vissen zullen verhongeren, maar dat is niet het geval. Vijvervissen overleven de winter op hun vetreserves die ze in de zomer en herfst hebben opgebouwd. Gezonde koi en goudvissen verliezen tijdens de winter 5 tot 10% van hun lichaamsgewicht, wat volkomen normaal is.

Voeren in de winter is niet alleen onnodig, het is schadelijk:

Onverteerd voer rot in de darmen en veroorzaakt bacteriele infecties
Voer op de bodem breekt af tot ammoniak en nitriet
De filterbacterien zijn in de winter minder actief en kunnen de extra belasting niet aan
De waterkwaliteit verslechtert, terwijl het immuunsysteem van de vis op een laag pitje staat

Houd de vijver in de winter ijsvrij op ten minste een punt (met een ijsvrijhouder of een verwarmingselement). Dit is niet voor de temperatuur, maar voor de gasuitwisseling: de vissen produceren kooldioxide dat moet kunnen ontsnappen, en er moet zuurstof het water in kunnen.

Koivissen versus goudvissen: verschil in voeding

Hoewel koivissen en goudvissen beide karperachtigen zijn, zijn er enkele belangrijke verschillen in hun voedingsbehoeften:

Koivissen (Cyprinus carpio):

Kunnen 60 tot 90 cm groot worden (sommige meer dan een meter)
Hebben hoogwaardig voer nodig met een eiwitgehalte van 35 tot 40% in de zomer
Zijn echte bodemeters: ze zoeken voortdurend naar voedsel in de modder
Hebben meer voer nodig per kilogram lichaamsgewicht dan goudvissen
Reageren goed op kleurvoer met spirulina en astaxanthine

Goudvissen (Carassius auratus):

Blijven kleiner (15 tot 30 cm voor de meeste varianten)
Zijn minder veeleisend qua voedingskwaliteit
Kunnen goed leven op een eiwitgehalte van 30 tot 35%
Zijn beter bestand tegen lagere temperaturen dan tropische koivarianten
Sierlijke varianten (sluierstaart, telescoopoog) zijn minder winterhard en moeten bij water onder 5 graden naar binnen

Voer koi en goudvissen niet met brood, crackers of ander mensenvoer. Dit bevat te veel zetmeel, zout en ongeschikte ingredienten. Het zwelt op in het water en verslechtert de waterkwaliteit. Gebruik altijd speciaal vijvervisvoer.

Waterkwaliteit en veelgemaakte fouten

De waterkwaliteit is onlosmakelijk verbonden met het voeren. Elke gram voer die u in de vijver gooit, wordt uiteindelijk omgezet in afvalstoffen. Test de waterkwaliteit minimaal maandelijks met een testset op de volgende waarden:

Parameter	Ideale waarde	Gevaarlijke waarde
Ammoniak (NH3)	0 mg/l	Boven 0,02 mg/l
Nitriet (NO2)	0 mg/l	Boven 0,3 mg/l
Nitraat (NO3)	Onder 50 mg/l	Boven 100 mg/l
pH	7,0 - 8,5	Onder 6,5 of boven 9,0

Veelgemaakte fouten bij het voeren van vijvervissen:

Te veel voeren: de nummer-een-fout. Liever te weinig dan te veel.
Voeren bij lage temperatuur: gebruik een vijverthermometer en houd de 10-graden-grens aan.
Goedkoop voer gebruiken: bevat veel vullers (zetmeel) die slecht verteerbaar zijn en de waterkwaliteit belasten.
Geen variatie: wissel af tussen sticks, pellets, vlokken en vers voer.
Geen thermometer hebben: zonder watertemperatuurmeting kunt u het voerregime niet goed afstemmen.

Wilt u de voedingsbehoefte van uw vijvervissen berekenen op basis van het seizoen en de watertemperatuur? Gebruik de VoerGids calculator voor een seizoensgebonden voeradvies.