Voeding voor een drachtige merrie: maand voor maand

Dracht bij paarden: 11 maanden

Een paardendracht duurt gemiddeld 11 maanden (340 dagen). Dit is aanzienlijk langer dan bij de meeste andere landbouwhuisdieren. De voedingsbehoefte verandert niet gelijkmatig gedurende deze periode. Het meeste extra voer is nodig in het laatste trimester, wanneer het veulen het snelst groeit. Veel paardenhouders beginnen te vroeg met extra voeren, wat leidt tot een te dikke merrie bij de bevalling, of juist te laat, waardoor het veulen onvoldoende voedingsstoffen krijgt.

Een goed doordacht voerplan per trimester is daarom essentieel. Hieronder bespreken we stap voor stap hoe u het rantsoen van uw drachtige merrie optimaal kunt aanpassen.

Maand 1-8: onderhoudsbehoefte

In de eerste twee trimesters van de dracht groeit het veulen nog relatief langzaam. Het veulen is op de helft van de dracht nog maar zo groot als een konijn. De merrie kan in deze periode gewoon op haar normale onderhoudsrantsoen blijven:

Ruwvoer: 1,5 tot 2% van het lichaamsgewicht aan hooi of kuil
Normaal krachtvoer als dat al gegeven werd (niet extra verhogen)
Goed mineralenmengsel, specifiek voor paarden
Altijd vers en schoon drinkwater beschikbaar

Veel paardenhouders maken de fout om direct na het bevestigen van de dracht meer te gaan voeren. Dit is niet nodig en zelfs onwenselijk. Een te dikke merrie heeft meer kans op complicaties bij de bevalling, waaronder:

Moeilijkere geboorte door vetophoping in het geboortekanaal
Hoger risico op hoefbevangenheid na de geboorte
Meer kans op slepende melkziekte
Verminderde vruchtbaarheid bij de volgende dekking

Gebruik deze eerste maanden om de merrie in een optimale conditie te brengen: een Body Condition Score van 5 tot 6 op de schaal van 9. Niet te dik, niet te mager.

Maand 9: de transitie begint

Vanaf de negende maand begint het veulen sneller te groeien. De energiebehoefte van de merrie stijgt met 10 tot 15% ten opzichte van de onderhoudsbehoefte. Dit is het moment om het rantsoen geleidelijk aan te passen:

Begin met 500 gram tot 1 kg krachtvoer per dag
Kies een krachtvoer dat speciaal is samengesteld voor drachtige en zogende merries
Handhaaf de ruwvoergift, of verhoog deze licht als de merrie er behoefte aan lijkt te hebben

Maand 10: verhoogde behoefte

De energiebehoefte stijgt nu naar 20% boven onderhoud. Het veulen groeit snel en neemt steeds meer ruimte in de buikholte in. Hierdoor kan de merrie per maaltijd minder ruwvoer opnemen, omdat de pens wordt samengedrukt door de groeiende baarmoeder.

Verhoog het krachtvoer naar 1 tot 1,5 kg per dag
Verdeel het krachtvoer over 2 porties om de pensbelasting te beperken
Bied ruwvoer vaker aan in kleinere porties, zodat de merrie gedurende de hele dag kan eten

Maand 11: de laatste weken

In de laatste maand voor het veulenen stijgt de energiebehoefte naar 25 tot 30% boven onderhoud. Het veulen groeit nu het snelst en legt vetreserves aan die het nodig heeft in de eerste uren na de geboorte.

Gewicht merrie	Krachtvoer per dag	Hooi per dag
400 kg (pony)	1 - 1,5 kg	6 - 8 kg
500 kg	1,5 - 2 kg	7,5 - 10 kg
600 kg	1,5 - 2,5 kg	9 - 12 kg
700 kg	2 - 3 kg	10,5 - 14 kg

Verdeel het krachtvoer over 2 tot 3 porties per dag
Zorg dat de merrie nooit langer dan 4 uur zonder ruwvoer zit
Houd de conditie goed in de gaten: de merrie mag niet te dik worden

Belangrijke supplementen tijdens de dracht

Naast de juiste hoeveelheid energie en eiwit zijn er specifieke voedingsstoffen die extra aandacht verdienen tijdens de dracht:

Foliumzuur: essentieel voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel van het veulen. Verse groene planten zijn een natuurlijke bron, maar bij merries die op stal staan, is suppletie aan te raden.
Selenium en vitamine E: belangrijk voor de spiergezondheid van zowel merrie als veulen. Een tekort kan leiden tot White Muscle Disease bij het pasgeboren veulen. Nederlandse bodems zijn vaak arm aan selenium, dus suppletie is in de meeste gevallen nodig.
Calcium en fosfor: cruciaal voor de botopbouw van het veulen. De verhouding calcium:fosfor moet circa 2:1 zijn. Luzerne-hooi is een goede natuurlijke bron van calcium.
Koper en zink: belangrijk voor de ontwikkeling van het skelet en de gewrichten van het veulen. Een tekort kan leiden tot OCD (osteochondrose) bij het opgroeiende veulen.
Omega-3 vetzuren: ondersteunen de ontwikkeling van de hersenen en het immuunsysteem van het veulen. Lijnzaad is een goede bron.

Na de geboorte: lactatie

Na het veulenen stijgt de energiebehoefte nog veel verder dan tijdens de dracht. Een zogende merrie heeft tot 70% meer energie nodig dan een niet-drachtige merrie in onderhoud. Dit is de periode waarin de meeste voeding nodig is gedurende de hele reproductiecyclus.

In de eerste 3 maanden van de lactatie produceert de merrie dagelijks 15 tot 20 liter melk (bij warmbloedrassen). Dit kost enorm veel energie en eiwit. Het rantsoen moet hierop worden aangepast:

Ruwvoer: onbeperkt beschikbaar, minstens 2% van het lichaamsgewicht
Krachtvoer: 2 tot 4 kg per dag voor een warmbloed, verdeeld over 3 porties
Water: een zogende merrie drinkt 50 tot 80 liter per dag
Mineralen: verhoogde behoefte aan calcium, fosfor en zout

Een merrie die onvoldoende voer krijgt tijdens de lactatie zal haar eigen lichaamsreserves aanspreken om melk te produceren. Dit leidt tot gewichtsverlies en een slechte conditie, wat de vruchtbaarheid bij een eventuele volgende dekking negatief beinvloedt.

Veelgemaakte fouten

Te vroeg beginnen met extra voeren: in de eerste 8 maanden is het normale rantsoen voldoende
Te weinig voeren in de laatste weken: juist nu heeft de merrie het meeste nodig
Abrupt veranderen van voer: alle veranderingen geleidelijk doorvoeren over 7 tot 10 dagen
Vergeten van mineralen: een tekort kan ernstige gevolgen hebben voor het veulen
Te dik laten worden: overgewicht vergroot het risico op complicaties bij de bevalling

Bereken de voerbehoefte

Met de VoerGids calculator berekent u de voerbehoefte van uw drachtige merrie. Selecteer de reproduktiestatus en ontvang direct een aangepast advies op basis van de CVB-normen. De calculator houdt rekening met het gewicht, ras en de fase van de dracht.