Waarom is hooi zo belangrijk voor konijnen?

Hooi is het fundament van de konijnenvoeding. Minimaal 80% van wat een konijn eet, zou uit hooi moeten bestaan. Toch zien we in de praktijk dat veel konijnenhouders te veel korrels geven en te weinig hooi. De gevolgen zijn gebitsproblemen, darmstoornissen en overgewicht. In dit artikel leggen we uit waarom hooi zo belangrijk is en hoe je het beste hooi kiest voor jouw konijn.

De spijsvertering van een konijn

Het maag-darmstelsel van een konijn is ontworpen voor de verwerking van grote hoeveelheden vezels. De blindedarm (caecum) van een konijn is enorm groot in verhouding tot het lichaam. Hier worden vezels gefermenteerd door bacterien. Dit fermentatieproces levert voedingsstoffen op die het konijn opneemt via cecotrofen (de zachte keutels die het konijn direct opeet).

Zonder voldoende vezels raakt dit systeem uit balans. De bacteriepopulatie verandert, gasvorming neemt toe, en de darmmotiliteit vertraagt. Dit kan leiden tot GI-stasis (maag-darmstilstand), een levensbedreigende aandoening bij konijnen. GI-stasis is een van de meest voorkomende doodsoorzaken bij huiskonijnen.

Hooi levert precies de lange vezels die de darmen nodig hebben om goed te blijven bewegen. De vezels stimuleren de peristaltiek (de golfbewegingen van de darm) en houden de spijsvertering op gang.

Tandslijtage: de vergeten functie

Konijnentanden groeien het hele leven door. De snijtanden groeien ongeveer 2 mm per week, de kiezen iets minder. Om gebitsproblemen te voorkomen, moeten de tanden continu afgesleten worden. Dit gebeurt door het kauwproces.

Bij het eten van hooi maakt een konijn een zijwaartse kauwbeweging. Deze beweging slijt de kiezen gelijkmatig af. Korrels of groenten vereisen een andere kauwbeweging (meer op en neer) en slijten de tanden minder effectief.

Wanneer de tanden niet genoeg slijten, groeien ze scheef. Er ontstaan punten en haken op de kiezen die in de tong of wang snijden. Het konijn krijgt pijn bij het eten, eet minder, en verliest gewicht. In ernstige gevallen is een operatie onder narcose nodig om de tanden bij te vijlen. Dit is te voorkomen door voldoende hooi aan te bieden.

Tekenen van gebitsproblemen zijn:

Minder eten of selectief eten (alleen zachte dingen)
Kwijlen of een natte kin
Gewichtsverlies
Traanvloed of oogontsteking (de tandwortels liggen dicht bij de oogkassen)
Kleine of onregelmatige keutels

Welk hooi is het beste?

Er zijn verschillende soorten hooi op de markt. De meest voorkomende voor konijnen zijn:

Timothy hooi - Dit is de gouden standaard voor volwassen konijnen. Het heeft een goede vezelstructuur, een matig eiwitgehalte en is niet te energierijk. De meeste konijnen vinden het lekker.

Weidehooi - Een mix van verschillende grassoorten. De kwaliteit varieert per partij. Goed weidehooi is een prima alternatief voor timothy.

Luzerne (alfalfa) - Eiwitrijk en calciumrijk. Alleen geschikt voor jonge konijnen (tot 6 maanden), drachtige of zogende voedsters, of ondergewicht konijnen. Voor gezonde volwassen konijnen is het te rijk.

Berggrashooi - Fijn van structuur met veel kruidensoorten. Populair als afwisseling naast timothy.

Haverhooi - Bevat soms nog haverkorrels, dus iets energierijker. Kan als traktatie of afwisseling.

Het beste is om twee of drie soorten hooi te combineren. Dit biedt afwisseling in smaak en structuur, waardoor je konijn meer hooi eet.

Hoeveel hooi moet een konijn eten?

De vuistregel is dat een konijn per dag een portie hooi moet eten die minstens even groot is als het konijn zelf. In gewicht komt dat neer op ongeveer het lichaamsgewicht aan hooi per week. Een konijn van 2 kg eet dus idealiter zo'n 250 tot 300 gram hooi per dag.

In de praktijk betekent dit: hooi moet altijd en onbeperkt beschikbaar zijn. Een konijn eet gedurende de hele dag en nacht kleine porties. Een lege hooiruif is een slecht teken. Vul de hooiruif minimaal twee keer per dag bij.

Als je konijn weinig hooi eet, probeer dan het volgende:

Bied een ander type hooi aan (sommige konijnen zijn kieskeurig)
Verminder de hoeveelheid korrels (dan eet het konijn meer hooi)
Meng wat gedroogde kruiden door het hooi
Zorg dat het hooi vers ruikt (oud hooi is minder aantrekkelijk)
Plaats hooi op verschillende plekken in het verblijf
Leg hooi in en op het toilet (konijnen eten graag terwijl ze op de bak zitten)

Hooi versus korrels

Veel konijnenhouders geven te veel korrels. Korrels zijn aanvullend voer, geen basisvoer. Een volwassen konijn van 2 kg heeft niet meer dan 25 gram korrels per dag nodig. Dat is ongeveer een eetlepel.

Waarom zijn te veel korrels een probleem?

Het konijn eet minder hooi (korrels zijn lekkerder maar minder gezond)
Korrels bevatten minder lange vezels dan hooi
De kauwbeweging bij korrels slijt de tanden onvoldoende
Te veel korrels leiden tot overgewicht
Sommige korrels bevatten suiker of melasse

Kies altijd eenvoudige, uniforme korrels zonder gekleurde stukjes of zaadjes. Muesli-achtige mengsels leiden tot selectief eten, waarbij het konijn de ongezonde stukjes eruit pikt.

Kwaliteit van hooi beoordelen

Niet alle hooi is goed hooi. Slechte kwaliteit hooi kan zelfs schadelijk zijn. Let op de volgende kenmerken:

Goed hooi:

Ruikt fris en zoet (hooigeur)
Is groen tot geelgroen van kleur
Voelt droog aan maar niet bros
Bevat lange halmen
Is vrij van stof en schimmel

Slecht hooi:

Ruikt muf of zuur
Is bruin of grijs van kleur
Voelt vochtig of kleverig aan
Bevat zichtbare schimmelplekken (wit of zwart)
Stoft extreem bij het oppakken

Schimmelig hooi kan mycotoxines bevatten die leverschade veroorzaken. Gooi verdacht hooi altijd weg. Het is de besparing niet waard.

Opslag van hooi

Bewaar hooi op een droge, goed geventileerde plek. Niet in een afgesloten plastic zak (dan gaat het schimmelen door condens). Een katoenen zak, open kartonnen doos of speciale hooizak is beter. Bewaar hooi niet direct op een betonnen vloer, want beton trekt vocht aan. Leg er een pallet of houten plank onder.

Koop hooi bij voorkeur bij een gespecialiseerde leverancier of boer uit de regio. Vers hooi van een lokale boer is vaak goedkoper en beter dan voorverpakt hooi uit de dierenwinkel. Controleer bij aankoop altijd op geur en kleur.

Hooi en jonge konijnen

Jonge konijnen (tot 6 maanden) mogen naast timothy hooi ook luzerne krijgen. Luzerne bevat meer eiwit en calcium, wat groeiende konijnen nodig hebben. Vanaf 6 maanden bouw je de luzerne geleidelijk af en ga je over op volledig timothy of weidehooi.

Baby konijnen beginnen rond 2 tot 3 weken al aan hooi te knabbelen, naast de moedermelk. Zorg dat er altijd hooi in het nest ligt. Vroeg wennen aan hooi zorgt voor een gezonde spijsvertering later.

Veelgestelde vragen

Kan een konijn te veel hooi eten?

Nee. Hooi bevat relatief weinig energie. Een konijn reguleert zelf hoeveel het eet. Je kunt hooi onbeperkt aanbieden zonder risico op overgewicht.

Mijn konijn eet alleen de blaadjes uit het hooi. Wat nu?

Dit is selectief eetgedrag. Probeer een ander type hooi met minder blaadjes (zoals timothy tweede snede) of verminder de korrels zodat het konijn hongeriger is en ook de stengels eet.

Kan ik vers gras geven in plaats van hooi?

Vers gras is een goede aanvulling, maar geen vervanging. Vers gras bevat veel water en minder structuur dan hooi. Bovendien is gras niet het hele jaar beschikbaar. Hooi blijft de basis.

Samenvatting

Hooi is voor konijnen wat water is voor vissen: onmisbaar. Het houdt de darmen in beweging, slijt de tanden, en geeft het konijn iets te doen gedurende de dag. Bied altijd onbeperkt goed hooi aan, beperk korrels tot een eetlepel per dag, en kies kwaliteitshooi dat fris ruikt en er groen uitziet. Je konijn zal je dankbaar zijn met een gezond, lang leven.

Benieuwd hoeveel voer jouw konijn precies nodig heeft? Probeer onze gratis voeradvies-calculator voor een persoonlijk voeradvies.