Wat eten geiten? Praktische voedingsgids

Geiten zijn browsers, geen grazers

In tegenstelling tot koeien en schapen zijn geiten van nature browsers: ze eten het liefst bladeren, takken, kruiden en struiken. Ze grazen ook wel, maar ze hebben behoefte aan variatie in hun voeding. Een geit die alleen gras krijgt aangeboden, zal op den duur gezondheidsproblemen ontwikkelen. Dit maakt het samenstellen van een goed rantsoen extra belangrijk en tegelijk ook leuk, want geiten waarderen afwisseling enorm.

Geiten zijn bovendien van nature kieskeurig. Ze zullen voer dat op de grond heeft gelegen of bevuild is met mest weigeren. Voer daarom altijd via een voerbak of hooiruif op hoogte, nooit los op de grond. Dit voorkomt ook de opname van wormlarven.

Het basisrantsoen voor een volwassen geit

Een volwassen geit van 50 tot 70 kg heeft dagelijks nodig:

Ruwvoer: 1,5 tot 2 kg hooi per dag (minimaal 1,5% van het lichaamsgewicht aan droge stof). Kies voor goed grashooi of kruidenhooi. Geiten houden van variatie, dus een mix van verschillende hooisoorten wordt gewaardeerd.
Krachtvoer: 200 tot 500 gram per dag, afhankelijk van de melkproductie, dracht of groei. Gebruik geitenspecifiek krachtvoer. Een hobbygeit in onderhoud heeft vaak geen of weinig krachtvoer nodig.
Schoon water: 5 tot 8 liter per dag, meer bij melkgeiten of bij warm weer. Geiten zijn zeer kieskeurig over hun drinkwater. Als het water niet schoon is, drinken ze minder, wat direct invloed heeft op hun gezondheid en melkproductie.
Mineralen: geitenspecifiek mineralenmengsel of mineralenblok. Geiten hebben meer koper nodig dan schapen, maar minder dan runderen. Gebruik daarom altijd een product dat specifiek voor geiten is samengesteld.

Ruwvoer: de basis van het geitenrantsoen

Ruwvoer moet minstens 60 tot 70% van het totale rantsoen uitmaken. Geiten hebben veel vezels nodig voor een gezonde penswerking. De pens is het grootste maagcompartiment van de geit en bevat miljarden bacterien die vezels afbreken tot bruikbare energie.

Goed ruwvoer voor geiten bestaat uit:

Grashooi: de meest gebruikte basis, mits goed gewonnen en vrij van schimmel
Kruidenhooi: bevat meer mineralen en wordt door geiten erg gewaardeerd
Bladhooi: gedroogde bladeren van wilg, hazelaar of fruitbomen, een echte traktatie
Takken: wilg, hazelaar, braam en fruitboomtakken mogen onbeperkt aangeboden worden. Geiten schillen de bast eraf en eten de bladeren. Dit is niet alleen voedsel, maar ook vermaak.
Stro: kan als aanvulling dienen, maar heeft weinig voedingswaarde. Geschikt als strooisel en bijvoer voor te dikke geiten.

Melkgeiten vs. hobbygeiten

Het verschil in voedingsbehoefte tussen een melkgeit en een hobbygeit is aanzienlijk. Een melkgeit die dagelijks 3 tot 4 liter melk geeft, heeft veel meer energie en eiwit nodig dan een hobbygeit. De vuistregel is 300 tot 400 gram extra krachtvoer per liter melk die de geit produceert.

Een overzicht van de krachtvoerbehoefte:

Type geit	Melkproductie	Krachtvoer per dag
Hobbygeit (niet melkend)	0 liter	0 - 100 gram
Melkgeit laag productief	1-2 liter	300 - 800 gram
Melkgeit hoog productief	3-4 liter	900 - 1600 gram
Drachtige geit (laatste 6 weken)	n.v.t.	200 - 400 gram

Een hobbygeit die niet gemolken wordt en niet drachtig is, kan doorgaans prima af met alleen goed hooi, takken en een mineralenmengsel. Overvoeding bij hobbygeiten is een veelvoorkomend probleem dat leidt tot overgewicht en de bijbehorende gezondheidsproblemen.

Giftige planten: hier moet u op letten

Geiten hebben de reputatie alles te eten, en dat klopt grotendeels. Maar er zijn planten die ook voor geiten gevaarlijk of zelfs dodelijk zijn:

Taxus (Taxus baccata): extreem giftig. Al een kleine hoeveelheid naalden kan dodelijk zijn voor een geit. Zorg dat er absoluut geen taxus bereikbaar is, ook niet via overhangende takken van de buren.
Rhododendron: zeer giftig, veroorzaakt braken, speekselen en in ernstige gevallen de dood. Komt helaas veel voor in Nederlandse tuinen.
Sint-Janskruid: veroorzaakt lichtgevoeligheid, vooral bij lichtgekleurde geiten. De huid wordt gevoelig voor zonlicht, wat leidt tot blaren en ontsteking.
Jakobskruiskruid: giftig voor de lever, ook in gedroogde vorm (hooi). De giftige stoffen breken niet af bij het drogen.
Eikels: in grote hoeveelheden giftig door het hoge tanninegehalte. Een paar eikels is geen probleem, maar onbeperkte toegang tot eikenbomen in de herfst is risicovol.

Controleer uw weiland en de omgeving regelmatig op giftige planten. Geiten die voldoende goed voer krijgen, zullen minder snel aan giftige planten knabbelen, maar het risico is nooit nul.

Voedingsproblemen herkennen

Het is belangrijk om de gezondheid van uw geiten te monitoren via hun uiterlijk en gedrag:

Doffe, ruwe vacht: kan wijzen op een tekort aan mineralen (met name zink en koper) of een te laag eiwitgehalte in het rantsoen.
Diarree: kan veroorzaakt worden door te veel krachtvoer, een plotselinge voerverandering, of een worminfectie. Voerveranderingen altijd geleidelijk doorvoeren over 7 tot 10 dagen.
Verminderde melkproductie: vaak het eerste teken dat er iets mis is met de voeding. Controleer of de geit voldoende ruwvoer en krachtvoer krijgt.
Opgeblazen pens (trommelzucht): kan ontstaan door te veel jong, eiwitrijk gras of door plotseling te veel krachtvoer. Dit is een noodsituatie die direct ingrijpen vereist.
Slepende melkziekte (ketose): komt voor bij hoogdrachtige geiten die onvoldoende energie binnenkrijgen. De geit wordt sloom, weigert voer en ruikt naar aceton. Bel direct de dierenarts.

Seizoensvoeding voor geiten

Net als bij andere herkauwers varieert de voedingsbehoefte per seizoen:

Voorjaar: pas op met jong gras, bouw de weidegang geleidelijk op over 2 weken
Zomer: de makkelijkste periode, goed weidegras levert veel voedingsstoffen. Bied altijd hooi aan als aanvulling.
Herfst: het gras wordt minder voedzaam, begin tijdig met bijvoeren van hooi
Winter: volledig op hooi en krachtvoer, verhoog de hoeveelheid met 10 tot 15%

Direct berekenen

Wilt u precies weten hoeveel voer uw geiten nodig hebben? Gebruik de VoerGids calculator voor een advies op maat. De calculator houdt rekening met het gewicht, seizoen en de reproduktiestatus van uw geit en berekent de behoefte volgens de officiele CVB-normen.