Duiven in tuin en stad

Welke duif zie je?

Twijfel je tussen houtduif en holenduif, kijk dan naar de nek en de vleugel. De houtduif heeft wit op beide plekken, de holenduif nergens. Een jonge houtduif mist de witte nekvlek nog, maar heeft wel de witte vleugelstreep.

De houtduif

De houtduif (Columba palumbus) is de meest voorkomende duif van Nederland, met 290.000 tot 580.000 broedparen. Je ziet hem in bijna het hele land, van bossen tot tuinen en parken. De meeste houtduiven blijven het hele jaar. Buiten de broedtijd leven ze in grote groepen.

Op het platteland is het aantal sinds de jaren zeventig met zeker een derde gedaald. In steden is de houtduif juist sterk toegenomen.

De Turkse tortel

De Turkse tortel (Streptopelia decaocto) broedt pas sinds 1950 in Nederland. Het eerste nest werd bij Oldebroek gevonden. Nu zijn er 53.000 tot 68.000 broedparen. Hij leeft dicht bij mensen: in tuinen, op erven en in dorpen. Volgens Sovon neemt het aantal sinds 1990 af.

De stadsduif

De stadsduif (Columba livia) stamt af van de rotsduif. Het verenkleed is heel variabel, van het blauwgrijs van de rotsduif tot wit. Stadsduiven leven in groepen, blijven het hele jaar en broeden op randen van gebouwen en onder bruggen. Er zijn 9.000 tot 18.000 broedparen.

Wat eten duiven?

Duiven zijn planteneters en zoeken hun voedsel op de grond.

• Houtduif: zaden, knoppen, blad, bessen en graan dat na de oogst op de akker ligt. In de herfst en winter eet hij veel eikels.
• Turkse tortel: granen, onkruidzaden en vruchten, soms een insect of rups.
• Stadsduif: het liefst zaden. In de stad leeft hij voor een groot deel van afval zoals patat en brood.
• Holenduif: zaden en planten op akkers en grasland. In de winter graan en mais op stoppelvelden.
• Zomertortel: zaden en granen.

In de tuin eten duiven wat er onder de voedertafel valt. Een zaadmengsel op de grond werkt voor duiven het best.

Duiven voeren: wat wel en wat niet

Vogelbescherming Nederland vindt met mate bijvoeren prima. Te veel voer geeft overlast door poep en trekt muizen en ratten aan. Strooi 's ochtends een kleine hoeveelheid en zorg dat het voor de nacht op is.

Wil je juist minder duiven in de tuin? Voer dan uit een silo met een opvangschaal eronder, zodat er geen zaad op de grond valt. Of strooi het voer onder een kooi waar alleen kleine vogels doorheen kunnen.

Mag je duiven voeren op straat?

Dat hangt af van je gemeente. Steeds meer gemeenten verbieden het voeren van dieren in de openbare ruimte. Gemeenten noemen als reden dat voerresten ratten aantrekken, dat de dieren ziek worden van brood en dat de poep overlast geeft.

Staat je gemeente er niet bij, zoek dan op de website van de gemeente op voerverbod of voederverbod.

Nest en jongen

Duiven bouwen een los, rommelig nest van takjes. Er liggen bijna altijd twee eieren in. Bij de houtduif duurt het broeden 16 tot 17 dagen en blijven de jongen 28 tot 29 dagen op het nest.

De jongen krijgen de eerste dagen kropmelk, ook wel duivenmelk genoemd. Dat is een eiwitrijke brij die de ouders in hun krop aanmaken. Omdat duiven hun jongen niet met insecten voeren, kunnen ze bijna het hele jaar broeden. De houtduif heeft tot drie legsels per jaar, de Turkse tortel twee tot vijf.

Jonge duif gevonden

Doordat de nesten zo los in elkaar zitten, vallen er het hele jaar jongen uit. Wat je doet, hangt af van de veren.

• Een jong met veren en een korte staart laat je zitten. De ouders voeren hem nog dagen tot een week. Grijp alleen in als hij gewond is of als er een kat rondloopt.
• Een kaal of halfkaal jong zet je terug in het nest als je erbij kunt. Aanraken is geen probleem.
• Is het nest onvindbaar of is het jong gewond, bel dan de dierenambulance via 144 of een vogelopvang. Houd hem warm met een flesje warm water in een doek.

Geef een jonge duif geen eten of drinken. Zelf een wilde vogel grootbrengen is verboden.

Zieke duiven: het geel

Het geel is een ziekte door de parasiet Trichomonas gallinae. Vooral houtduiven krijgen het. Een zieke duif zit suf en opgezet, kan moeilijk slikken en heeft een geelwitte laag in de bek en keel. De parasiet verspreidt zich via voer en drinkwater. Voor mensen, honden en katten is hij niet gevaarlijk.

Zie je een zieke of dode duif bij je voerplek, stop dan twee tot vier weken met voeren. Maak de voedertafel en het vogelbad schoon met kokend water.

Wet en bescherming

De houtduif is een beschermde inheemse vogel, maar er mag van 15 oktober tot en met 31 januari op gejaagd worden. De zomertortel staat op de Rode Lijst als kwetsbaar: sinds 1990 is 96 procent verdwenen en er zijn nog 600 tot 900 broedparen. De stadsduif geldt als uitheems en valt niet onder de Europese Vogelrichtlijn.

Veelgestelde vragen