Eekhoorn in de tuin

Wat eet een eekhoorn?

Boomzaden zijn het hoofdvoedsel. In de herfst eet een eekhoorn hazelnoten, beukennootjes, walnoten, tamme kastanjes en eikels. Het hele jaar door haalt hij zaden uit de kegels van dennen, sparren en lariksen. Hij bijt de schubben een voor een af om bij het zaad te komen.

In de lente en zomer zijn er weinig rijpe zaden. Dan eet hij knoppen, jonge scheuten, bloesem, bessen, paddenstoelen en insecten zoals rupsen. Soms neemt hij een vogelei of een jonge vogel uit een nest. Is er echt weinig te vinden, dan knaagt hij aan schors en eet hij bladeren.

Hoeveel een eekhoorn per dag eet, staat in geen van de natuurbronnen. Verkopers van eekhoornvoer rekenen met 15 tot 20 gram per dag, 5 tot 7 procent van het lichaamsgewicht.

Eekhoorns bijvoeren: wat wel en wat niet

Stichting Eekhoornopvang Nederland raadt aan het hele jaar bij te voeren. Vooral na een herfst met weinig noten en eikels komen eekhoorns voedsel tekort, en dan sterven er in de winter veel. Bijvoer is een aanvulling. Een klein handje per dag is genoeg, de rest zoekt hij zelf.

Over pinda's zijn de bronnen het niet eens. Natuurpunt noemt ongezouten pinda's geschikt. De Eekhoornopvang noemt ze niet in haar voerlijst, en makers van eekhoornvoer laten ze weg omdat pinda's matig verteren en vaak schimmelsporen dragen. Wil je zeker zijn, kies dan hazelnoten en walnoten.

Maak de voerplek regelmatig schoon met heet water, schoonmaakazijn en een harde borstel. Laat alles goed drogen voor je nieuw voer neerlegt.

Voederkast voor eekhoorns

Een eekhoornvoederkast is een kistje met een klep. De eekhoorn tilt de klep zelf op, vogels krijgen hem niet open.

Hang de kast op minstens 2 meter hoogte aan of vlak bij een boom, zodat de eekhoorn er via de takken kan komen en katten er niet bij kunnen. Leg de eerste dagen een walnoot op het plankje voor de klep. Dan vindt hij de kast en ontdekt hij vanzelf wat erin zit.

Wintervoorraad en winter

In de herfst verstopt een eekhoorn honderden noten en zaden. Hij begraaft ze ondiep in de grond of onder bladeren, met een tot vijf stuks bij elkaar. Paddenstoelen legt hij op een droge plek boven de grond. Later vindt hij zijn voorraad terug op geur en geheugen. Volgens Naturalis vindt een rode eekhoorn ongeveer 6 van de 10 noten terug. De rest eten muizen en gaaien op, of er groeit een boom uit.

Een eekhoorn houdt geen winterslaap. Hij is in de winter wel minder actief en komt dan vooral 's ochtends naar buiten. Bij regen, storm of een dik pak sneeuw blijft hij in zijn nest, hooguit een paar dagen. Daarna moet hij eten. In het nest is het 15 tot 20 graden warmer dan buiten.

Nest en jongen

Het nest is een bol van takken met een doorsnede van 30 tot 50 cm, op minstens 5 meter hoogte in een boom. Binnenin ligt mos, gras en wol. Naast het hoofdnest heeft een eekhoorn vijf tot zes kleinere reservenesten om te schuilen of te slapen.

Er zijn twee paartijden: december tot februari en mei tot juni. Na een draagtijd van 5 tot 6 weken komen er 2 tot 5 jongen. De eerste jongen worden vanaf februari geboren, een tweede worp volgt rond mei. De moeder zoogt ze tien weken. Na ongeveer drie maanden gaan de jongen hun eigen weg. Slechts een kwart haalt het eerste levensjaar.

Je kunt een nestkast voor eekhoorns ophangen op minstens 4 meter hoogte, met de ingang niet naar het westen of zuidwesten. De Zoogdiervereniging meldt erbij dat het niet zeker is dat een eekhoorn hem gebruikt.

Jonge of zieke eekhoorn gevonden

Een gezonde eekhoorn laat zich niet pakken. Loopt een eekhoorn naar je toe, klimt hij tegen je been op of kun je hem oppakken, dan is er iets mis. Andere tekenen zijn wonden, vliegen of maden op het dier, rondjes lopen en een nest dat uit de boom is gewaaid.

1. Bel meteen een eekhoornopvang in de buurt of de dierenambulance via 144. Bellen, niet mailen.
2. Pak een volwassen eekhoorn op met stevige tuinhandschoenen. Een jong bijt nog niet.
3. Zet hem in een dichte doos met luchtgaten, op een dubbelgevouwen handdoek.
4. Leg er een kruik of een fles warm water in een sok bij.
5. Geef geen eten en geen drinken. Dat doet de opvang.
6. Ligt er een nest op de grond, neem dan alleen de jongen mee en laat het nest liggen. Er zitten vaak parasieten in.

Een tuin waar eekhoorns komen

Eekhoorns komen in tuinen die via bomen te bereiken zijn. Over de grond steken ze liever niet over, daar lopen ze gevaar door verkeer, katten en vossen. Een rij bomen of een hoge haag naar het bos toe helpt meer dan een voederkast alleen.

Plant bomen en struiken die noten geven: hazelaar, walnoot, tamme kastanje, beuk of eik. Laat een hoek van de tuin rommelig, met bladeren en takken, en zet water bij een boom.

Katten zijn op twee manieren een risico. Ze vangen eekhoorns, en via kattenpoep kan een eekhoorn toxoplasmose oplopen. In 2014 en 2015 stierven daar honderden eekhoorns aan.

Sporen: zo zie je dat er een eekhoorn is

• Dennenkegels waar alleen een rafelige spil van over is. De eekhoorn bijt de schubben eraf. Muizen knagen een kegel veel gladder af.
• Hazelnoten die in twee helften zijn gespleten, met weinig tandafdrukken. Een muis knaagt een rond gat in de dop.
• Een bol van takken hoog in een boom, dicht bij de stam.

Wet en andere eekhoorns

De rode eekhoorn is beschermd onder de Omgevingswet. Je mag hem niet vangen, doden of houden en je mag zijn nest niet beschadigen. Hij staat ook niet op de huis- en hobbydierenlijst.

De grijze eekhoorn is een exoot die een virus draagt dat voor de rode eekhoorn dodelijk is. In Nederland duikt af en toe een los dier op, een populatie is er niet. De grijze eekhoorn staat sinds 2016 op de Europese lijst van invasieve exoten, net als de Pallas' eekhoorn en de Siberische grondeekhoorn. Bezit, handel en kweek van die soorten zijn verboden.

Veelgestelde vragen