De egel (Erinaceus europaeus) leeft in tuinen, parken en bosranden en komt in de schemering tevoorschijn. Hij eet insecten, wormen en slakken. Bijvoeren mag het hele jaar, met kattenbrokjes en water. Melk en meelwormen maken hem ziek.
In het kort
- Een egel eet kevers, rupsen, regenwormen, oorwurmen en slakken.
- Bijvoeren doe je met kattenbrokjes en een laag bakje water. Nat kattenvoer mag erbij.
- Geef nooit melk, brood, meelwormen of pinda's.
- De winterslaap duurt ongeveer van november tot april.
- Een egel die overdag wankelt, rondjes loopt, gewond is of vol vliegen zit, heeft hulp nodig. Bel een egelopvang of 144.
Kernfeiten
| Wetenschappelijke naam | Erinaceus europaeus |
|---|---|
| Lengte | 20 tot 31 cm |
| Gewicht | 300 tot 1100 gram |
| Stekels | 5000 tot 8000, elk 2 tot 3 cm lang |
| Leeftijd | meestal rond 4 jaar, hooguit 5 tot 6 jaar |
| Actief | in de schemering en de nacht |
| Voedsel | insecten, regenwormen, slakken |
| Winterslaap | ongeveer november tot april |
| Jongen | een nest per jaar, gemiddeld 5 jongen, geboren van juni tot oktober |
| Rode Lijst | niet bedreigd (2020), wel sterk afgenomen |
| Bescherming | beschermd; vangen en houden is verboden |
Wat eet een egel?
Een egel is een insecteneter. Hij eet kevers, rupsen, regenwormen, oorwurmen en naaktslakken. Huisjesslakken eet hij ook, tot wel 40 per nacht. Daarnaast pakt hij soms een jonge muis, een kikker, een paar bessen of een paddenstoel.
Hij loopt voor zijn voedsel enkele kilometers per nacht, door meerdere tuinen. Een tuin met bladeren, een takkenhoop en een stuk ruig gras levert meer insecten op dan een kaal gazon. Meer over het menu en over bijvoeren lees je op egel voeren.
Egels bijvoeren: wat wel en wat niet
Egelbescherming Nederland raadt kattenbrokjes en vers water aan, het hele jaar door. Kies brokjes met veel vlees en eiwit, zonder toegevoegde melk. De Dierenbescherming noemt 40 gram per egel per dag ruim voldoende.
Wel geven
- KattenbrokjesMet veel vlees en eiwit, liefst zonder granen en zonder melk.
- Nat kattenvoerAls aanvulling op de brokjes.
- Vers waterIn een laag schaaltje.
Niet geven
- MelkOok lactosevrije melk niet. Een egel krijgt er diarree van en kan eraan doodgaan.
- MeelwormenZe bevatten veel fosfor. Het lichaam haalt dan kalk uit de botten.
- Pinda's en pindakaasTe veel zout en olie, slecht voor de darmen.
- BroodDe darmen van een egel verdragen het niet.
- Kattenvoer op basis van insectenHet kalkgehalte is te hoog en dat beschadigt de organen.
- VogelvoerVetbollen en zonnebloempitten zijn niet geschikt voor een egel.
Het jaar van de egel
| Periode | Wat doet de egel | Wat kun jij doen |
|---|---|---|
| April en mei | Wordt wakker uit de winterslaap en is mager. | Kattenbrokjes en water neerzetten, 40 gram per egel per dag is ruim genoeg. |
| Mei tot juli | Paartijd. Je hoort geknor en gesnuif in de schemering. | Tuin toegankelijk houden, geen gif gebruiken. |
| Juni tot oktober | Jongen worden geboren en gaan na drie weken mee naar buiten. | Water neerzetten. Eerst kijken voor je maait of snoeit. |
| September tot november | Eet zich vol voor de winter en zoekt een slaapplek. | Elke avond een bakje kattenbrokken en water. Bladeren en takken laten liggen. |
| November tot april | Winterslaap, met af en toe een paar wakkere uren of dagen. | Slaapplek met rust laten. Een slapende egel toedekken en laten liggen. |
Winterslaap
In de winter zijn er te weinig insecten. De egel slaapt dan in een nest van bladeren onder een struik, een takkenhoop of een schuurtje. Zijn lichaamstemperatuur zakt van 35 graden naar 5 tot 10 graden en hij verliest in die maanden ongeveer een kwart van zijn gewicht.
Een egel die te licht de winter in gaat, redt het niet. Van de jonge egels haalt driekwart de eerste winter niet. Welk gewicht genoeg is en wat je doet als je in de winter een egel ziet lopen, staat op winterslaap van de egel.
Wanneer heeft een egel hulp nodig?
Een egel die overdag buiten is, is niet altijd ziek. Een moeder met jongen zoekt in de zomer ook overdag voedsel en loopt dan doelgericht. Let op deze signalen:
- hij wankelt, wiebelt of loopt rondjes
- hij is gewond of stinkt
- er zitten vliegeneitjes of maden op
- hij rolt zich niet op als je dichtbij komt
- hij hoest
- hij ligt open en bloot te slapen
- het is een jong dat fluit en alleen is
Zie je een van deze dingen, bel dan het dichtstbijzijnde egelopvangcentrum of de dierenambulance via 144. Wat je in de tussentijd doet, lees je op egel gevonden.
Een tuin waar egels terecht kunnen
Een egel heeft meerdere tuinen nodig. Het leefgebied van een vrouwtje is 10 tot 20 hectare, dat van een mannetje 20 tot 40 hectare. Een dichte schutting sluit hem buiten. Een opening van 13 bij 13 cm onderin is genoeg.
Laat in een hoek bladeren en takken liggen. Daar vindt hij insecten en maakt hij zijn nest. Slakkenkorrels en insectengif zijn dodelijk voor egels, ook in kleine hoeveelheden. Een robotmaaier laat je alleen overdag rijden. Hoe je een egelhuis kiest en neerzet, lees je op egelhuis en tuin.
Sporen: zo weet je dat er een egel komt
- Poep: gitzwart, 8 tot 12 mm dik en 3 tot 6 cm lang, vaak op het gazon of het terras.
- Pootafdrukken van ongeveer 2,5 cm.
- Geluid: knorren en snuiven in de schemering. In de paartijd ook piepen en fluiten.
Hoe gaat het met de egel?
De egel staat op de Rode Lijst van 2020 als niet bedreigd. Toch gaat het slecht. Volgens Natuurmonumenten is in 30 jaar de helft van de egels verdwenen en worden er elk jaar ongeveer 135.000 doodgereden.
De egel is beschermd onder de Omgevingswet. Je mag hem niet vangen, doden of als huisdier houden, en je mag zijn nest niet beschadigen. Opvangen mag alleen een opvang met een vergunning.
Het is een fabel dat alle egels vlooien hebben. Egels kunnen wel schimmel en salmonella bij zich dragen, en die zijn besmettelijk voor mensen en huisdieren. Pak een egel daarom op met handschoenen of een handdoek en was daarna je handen.
Veelgestelde vragen
Mag een egel melk?
Nee, ook geen lactosevrije melk. Een egel krijgt er diarree van en kan eraan doodgaan. Geef water.
Wat geef je een egel te eten?
Kattenbrokjes met veel vlees en eiwit, eventueel met wat nat kattenvoer erbij, en een laag bakje water. De Dierenbescherming noemt 40 gram per egel per dag ruim voldoende.
Is een egel overdag altijd ziek?
Nee. Een moeder met jongen zoekt ook overdag voedsel. Wankelt de egel, loopt hij rondjes, ligt hij open en bloot of zitten er vliegen op, bel dan een egelopvang of 144.
Wanneer houdt een egel winterslaap?
Ongeveer van november tot april. Jonge egels gaan later slapen, soms pas eind december. Tussendoor wordt een egel af en toe een paar uur of dagen wakker.
Hoe oud wordt een egel?
In de natuur meestal rond 4 jaar. De Zoogdiervereniging noemt 5 tot 6 jaar als maximum, een enkele egel wordt 10.
Hoe ziet egelpoep eruit?
Gitzwart, 8 tot 12 mm dik en 3 tot 6 cm lang.