Alpaca's en lama's in de hitte: scheren, schaduw en water

Alpaca's en lama's komen oorspronkelijk uit het Andesgebergte, waar het overdag warm kan zijn maar 's nachts flink afkoelt. Hun dikke vacht is gemaakt om die kou te trotseren. In een Nederlandse zomer, met warme dagen en soms een hoge luchtvochtigheid, werkt die vacht tegen ze. Hittestress is bij deze dieren een reëel gevaar, en de gevolgen kunnen ernstig zijn. Met de juiste voorbereiding houd je het risico klein.

Waarom de vacht het probleem is

De vezel van een alpaca isoleert uitstekend. Dat is fijn in de winter, maar in de zomer houdt het de lichaamswarmte vast. Een dier met een volle vacht kan zijn warmte slecht kwijt, zeker als het vochtig is en het zweten niet goed verdampt. Drachtige merries, jonge cria's en oudere dieren zijn extra kwetsbaar. Hittestress kan bij drachtige dieren zelfs leiden tot vruchtbaarheidsproblemen of een miskraam.

Hittestress herkennen

Let op deze signalen:

• Snel ademen of hijgen met open bek
• Lusteloosheid, niet meer grazen of bewegen
• Languit op de zij liggen op een hete plek
• Kwijlen en een hoge hartslag
• Wankel lopen of niet overeind komen in een ernstig stadium

Bij een vermoeden van hittestress breng je het dier naar de schaduw en koel je vooral de buik en de binnenkant van de poten met koel water uit een tuinslang. Roep er een dierenarts bij. Hittestress kan snel levensbedreigend worden.

Scheren voor de zomer

De belangrijkste maatregel neem je in het voorjaar: scheer alpaca's en lama's op tijd, meestal in het late voorjaar voordat de eerste warme dagen komen. Een geschoren dier kan zijn warmte veel beter kwijt en verdraagt de zomer een stuk beter. Scheer je niet, dan loopt het dier de hele zomer rond in een winterjas. Het scheren levert bovendien de waardevolle vezel op.

Wil je niet volledig scheren, scheer dan in elk geval de buik en de binnenkant van de poten. Juist daar geeft het dier warmte af. Een dunbehaarde buik maakt het natsproeien op een hete dag veel effectiever.

Schaduw, water en koeling

Zorg voor ruime schaduw die de hele dag meegaat, want de zon verschuift. Een open stal, een afdak of bomen werken goed, mits er ook luchtstroom is. Een benauwde, dichte stal helpt niet.

Verder is dit het rijtje dat het verschil maakt:

• Vers, koel drinkwater op meerdere plekken, meermaals per dag ververst
• Een ondiep kinderbadje of een modderpoel waar de dieren hun poten in kunnen zetten
• Op het heetst van de dag de buik en de poten natsproeien met de tuinslang
• Een ventilator in de stal bij stallend vee tijdens een hittegolf

Let op één belangrijk punt: sproei water op de buik en de poten, niet op de rug. Water in de dichte rugvacht verdampt slecht en vormt een warme, vochtige laag die als isolatie werkt en de warmte juist vasthoudt.

Voeding bij warmte

Alpaca's en lama's grazen bij hitte vaak in de koelere ochtend en avond, en zoeken overdag de schaduw op. Dat is normaal gedrag. Zorg dat er ruwvoer beschikbaar blijft en bied hooi op een koele, schaduwrijke plek aan. Doordat dieren met het zweten zouten verliezen, is een goede mineralenvoorziening belangrijk. Houd een mineralenliksteen of een aangepast mengsel beschikbaar. Meer daarover lees je in mineralen voor lama's en alpaca's en over de basis in alpaca voeding en verzorging.

Voorbereiden op een hittegolf

Plan het scheren ruim voor de zomer in en regel bij een aangekondigde hittegolf de schaduw, het water en eventueel een ventilator vooraf. Doe verzorging in de ochtend en houd op hete middagen extra toezicht op drachtige en oudere dieren. Voorbereiding scheelt veel, want als een dier eenmaal in hittestress zit, ben je laat.

Schuilstal en drinkwater op orde

Een goede schuilgelegenheid is in de zomer net zo belangrijk als in de winter, alleen om de tegenovergestelde reden. De stal of het afdak moet schaduw geven en tegelijk genoeg open zijn voor luchtstroom. Een dichte, lage stal zonder ventilatie wordt zelf een warmtebron. Een open frontstal met een dak en voldoende hoogte werkt het best, want warme lucht stijgt en kan bovenin ontsnappen.

Zorg dat het drinkwater koel en schoon blijft. Een waterbak in de volle zon wordt al snel lauw en aantrekkelijk voor algen, en dan drinken de dieren minder. Zet de bak in de schaduw, ververs het water dagelijks en maak hem regelmatig schoon. Bij een grote kudde plaats je meerdere bakken, zodat ook de lager in rang staande dieren rustig kunnen drinken zonder te worden weggejaagd.

Houd er rekening mee dat alpaca's en lama's hun gedrag aanpassen aan de warmte. Ze grazen in de koele ochtend en avond en herkauwen overdag liggend in de schaduw. Dat is normaal gedrag; dwing ze niet tot activiteit op het heetst van de dag.

Extra aandacht voor cria's en drachtige merries

Drachtige merries en jonge cria's verdienen bij hitte de meeste aandacht. Een drachtige alpaca die oververhit raakt, loopt risico op problemen met de dracht, en hitte rond het dekken verlaagt de kans op succes. Plan dekkingen daarom liever niet op het heetst van de zomer. Houd hoogdrachtige merries in de gaten en geef ze de koelste, rustigste plek.

Cria's die in een warme periode worden geboren, kunnen snel uitdrogen. Controleer of ze goed drinken bij de moeder en of ze niet futloos in de zon liggen. Een koele, schaduwrijke en tochtvrije plek is voor een jong dier extra belangrijk.

Vliegen en parasieten

De zomer brengt ook meer vliegen en parasieten. Vliegen kunnen rond de ogen en op vochtige huid voor irritatie zorgen, en op een vuile vacht eitjes leggen. Houd het verblijf schoon, ruim mest geregeld op en overleg met je dierenarts over een passend ontwormings- en vliegenbeleid voor de zomer. Een schoon, droog verblijf beperkt zowel de hitte als de overlast van insecten.

Samengevat

De dikke vacht maakt alpaca's en lama's gevoelig voor warmte. Scheer ze op tijd in het voorjaar, zorg voor ruime schaduw en vers water, en koel de buik en poten op hete dagen, niet de rug. Let extra op drachtige, jonge en oude dieren, en grijp bij tekenen van hittestress meteen in met koeling en een dierenarts.