Hoe vaak moet je aquariumvissen voeren?

Het korte antwoord

Voer je aquariumvissen een of twee keer per dag, en geef per keer niet meer dan ze binnen twee tot drie minuten opeten. Dat is voor de meeste gezelschapsaquaria met tropische vissen de hele regel. Wie dat volhoudt, zit vrijwel altijd goed.

Het klinkt karig, zeker als je ziet hoe gretig vissen naar het voer schieten. Maar vissen zijn koudbloedig: ze verbruiken veel minder energie dan een hond of een kat van hetzelfde formaat. Wat wij als een bescheiden portie zien, is voor een vis al gauw een feestmaal.

Te veel voer is gevaarlijker dan te weinig

Vissen bedelen altijd. Zodra je bij het aquarium staat, zwemmen ze naar voren en happen ze aan het oppervlak, ook als ze net gegeten hebben. Dat gedrag zegt niets over honger; het is aangeleerd, want jij bent degene die het voer brengt. Wie op het bedelen voert, geeft structureel te veel.

Het probleem zit niet eens in de vis zelf, maar in het water. Voer dat niet wordt opgegeten zakt naar de bodem en rot daar weg. Ook wat wel wordt opgegeten komt er grotendeels weer uit, als ontlasting. Hoe meer voer erin gaat, hoe meer afvalstoffen het water moet verwerken: ammoniak en nitriet lopen op, algen krijgen vrij spel en het water wordt troebel. Vissen in vervuild water worden ziek, en dan lijkt het aan van alles te liggen behalve aan dat ene schepje te veel per dag.

Een dag te weinig voeren merkt een gezonde vis daarentegen niet eens. In de natuur eet vrijwel geen enkele vis elke dag op vaste tijden; magere dagen horen erbij.

Hoe vaak per dag, per soort

De regel van een of twee voerbeurten geldt voor de gemiddelde volwassen aquariumvis. Daaromheen bestaan een paar uitzonderingen:

Jonge, groeiende vissen hebben meer nodig: drie tot vijf kleine porties per dag. Ze groeien hard en kunnen weinig reserve opslaan.
Bodembewoners zoals meervallen en corydoras vangen overdag weinig van het voer af. Geef ze een zinkende tablet of korrel, het liefst 's avonds nadat het licht uit is, zodat de rest van het aquarium er niet mee vandoor gaat.
Goudvissen en andere karperachtigen hebben geen echte maag. Ze verwerken voer beter in meerdere kleine porties dan in een grote; twee tot drie kleine beurten per dag past hen beter dan een flinke.
Grote roofvissen die in de natuur af en toe een flinke prooi eten, hoeven maar twee tot drie keer per week gevoerd te worden.

Hoeveel per keer: de drieminutenregel

Strooi een kleine hoeveelheid in het aquarium en kijk wat er gebeurt. Is alles binnen twee tot drie minuten op, dan was de portie goed. Dwarrelt er na die tijd nog voer rond of ligt het op de bodem (en heb je geen bodembewoners die het opruimen), dan was het te veel. Geef de volgende keer minder.

Kijk daarnaast af en toe naar de vissen zelf. Een gezonde vis heeft een licht gevulde buik, geen dikke. Een vis die er van boven gezien opgeblazen uitziet, of waarbij de ontlasting in lange slierten blijft hangen, krijgt te veel of te eenzijdig voer.

Wissel het voer af

Hoe vaak je voert is een ding, wat je voert telt net zo goed mee. Een goed hoofdvoer (vlokken of granulaat, passend bij de grootte van de vissenbek) dekt de basis. Vul dat een paar keer per week aan met iets anders: diepvriesvoer zoals muggenlarven of artemia, of kort geblancheerd groenvoer zoals courgette of spinazie voor plantenetende soorten. Afwisseling houdt vissen in conditie en voorkomt eenzijdige tekorten, net als bij elk ander dier.

Een vaste vastendag

Veel ervaren aquarianen slaan een vaste dag in de week het voeren over. Dat kan geen kwaad en heeft voordelen: de darmen van de vissen krijgen rust, en al het restvoer in het aquarium wordt die dag opgezocht en opgeruimd. Verplicht is zo'n vastendag niet, maar wie merkt dat het water snel vervuilt of dat de vissen dik worden, heeft er een eenvoudig hulpmiddel aan.

Vakantie: hoe lang kunnen vissen zonder voer?

Langer dan de meeste mensen denken. Gezonde volwassen vissen in een ingedraaid aquarium komen een weekend moeiteloos door zonder voer, en ook een week vasten overleven ze zonder schade. Voor een korte vakantie hoef je dus niets te regelen; niets doen is zelfs beter dan een goedbedoelende buur die elke dag een flinke hand voer in het water gooit.

Ben je langer dan een week weg, dan zijn er twee nette oplossingen:

Een voederautomaat die op vaste tijden een kleine, instelbare portie draait. Test hem een week voor vertrek, zodat je zeker weet dat de portie klopt.
Een oppas met afgepaste porties: leg per voerbeurt een portie klaar in een doosje of pillendoos met vakjes. Zo kan er niets te veel in het water belanden, hoe enthousiast de oppas ook is.

De bekende vakantievoerblokken die langzaam oplossen zijn minder geschikt: veel vissen eten er nauwelijks van, terwijl het blok wel dagenlang het water in trekt.

Veelgemaakte fouten

Voeren omdat de vissen bedelen, terwijl bedelen niets over honger zegt.
Meerdere huisgenoten die elk apart voeren, zodat de vissen dubbel of driedubbel krijgen. Spreek een vaste voerder of een vast moment af.
Restvoer laten liggen; wat na een paar minuten nog op de bodem ligt, hoort eruit.
Bodembewoners vergeten en aannemen dat zij wel leven van wat er naar beneden dwarrelt.
Voor een weekend weg een dubbele portie geven "voor de zekerheid". De vis eet er niet meer door, het water vervuilt wel.

Hoeveel voer heeft jouw vis nodig?

De juiste hoeveelheid hangt af van de soort, het formaat en de watertemperatuur. Op de vissenpagina rekent de calculator per soort uit hoeveel voer per dag past. Heb je ook een vijver, lees dan vijvervissen voeren: tips per seizoen, want buiten bepaalt de watertemperatuur het ritme, of het artikel over vijvervissen voeren in de zomer.