De heggenmus (Prunella modularis) is ondanks zijn naam geen mus. Het is een insecteneter met een dunne, spitse snavel. Hij scharrelt in zijn eentje onder struiken en langs de rand van het gazon, en valt daardoor weinig op.
In het kort
- Bruin gestreepte rug, blauwgrijze kop en borst, dunne spitse snavel.
- Leeft alleen en laag bij de grond. Een huismus leeft in groepen.
- Eet insecten en spinnen, in de winter ook kleine zaden.
- Voer fijn zaad, meelwormen of ongekookte havermout, beschut op de grond.
- Broedt laag in een heg of dichte struik. De eieren zijn helderblauw.
Kernfeiten
| Wetenschappelijke naam | Prunella modularis |
|---|---|
| Lengte | 13 tot 14,5 cm |
| Gewicht | 19 tot 24 gram |
| Kenmerk | blauwgrijze kop en borst, spitse snavel |
| Voedsel | insecten, spinnen en bodemdiertjes; in de winter kleine zaden |
| Broedtijd | eind april tot augustus, twee legsels, soms drie |
| Eieren | 3 tot 6, helderblauw |
| Broedduur | 11 tot 13 dagen, daarna 11 tot 13 dagen in het nest |
| In Nederland | standvogel, 175.000 tot 225.000 broedparen |
Hoe herken je een heggenmus?
De rug is bruin met donkere strepen, net als bij een mus. De kop en borst zijn blauwgrijs. De snavel is donker, dun en spits. Mannetje en vrouwtje zien er hetzelfde uit. Hij beweegt als een muis over de grond.
Heggenmus of huismus?
De twee lijken van achteren op elkaar. Het verschil zit in de snavel, de kop en het gedrag, en dat komt door wat ze eten. De huismus is een zaadeter, de heggenmus een insecteneter.
| Kenmerk | Heggenmus | Huismus |
|---|---|---|
| Snavel | dun en spits | dik en kegelvormig |
| Kop en borst | blauwgrijs | man met grijs petje en zwarte bef, vrouw egaal lichtbruin |
| Gedrag | alleen, langs de randen | in luidruchtige groepen |
| Voedsel | insecten, kleine zaden | zaden |
Het geluid van de heggenmus
De zang is een hoog, ijl en helder riedeltje. Het mannetje zingt vanaf begin februari, vanaf de top van een struik of boom. Het is een van de eerste vogels die je in het voorjaar hoort.
Zang
Roep
Wat eet een heggenmus?
Insecten, spinnen en andere bodemdiertjes, die hij van de grond pikt. In de winter vult hij dat aan met kleine zaden.
Heggenmus bijvoeren
De heggenmus komt zelden op de voedertafel. Hij scharrelt eronder en langs de randen.
- Een fijn zaadmengsel.
- Gedroogde meelwormen of een insectenmix.
- Ongekookte havermout.
Strooi het op een beschutte plek op de grond, bij een struik of heg. Meer staat bij tuinvogels voeren.
Nest en broeden
Het nest zit laag, zelden hoger dan 2 meter, in een heg of dichte struik. Een nestkast gebruikt de heggenmus niet. Hij broedt van eind april tot augustus en heeft twee legsels, soms drie. Een legsel telt 3 tot 6 helderblauwe eieren. Het broeden duurt 11 tot 13 dagen. De jongen blijven 11 tot 13 dagen in het nest en worden daarna nog 14 tot 17 dagen gevoerd.
Heggenmussen hebben een ongewoon gezinsleven. Zowel mannetjes als vrouwtjes kunnen meerdere partners hebben.
Hoe gaat het met de heggenmus?
Er broeden 175.000 tot 225.000 paren en de heggenmus blijft het hele jaar. Over de trend verschillen de bronnen: Sovon meet sinds 1990 een lichte afname, Vogelbescherming Nederland noemt de stand stabiel. Hij heeft dichte heggen en struiken nodig om in te broeden.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een heggenmus en een huismus?
De heggenmus heeft een dunne, spitse snavel en een blauwgrijze kop en borst, en leeft alleen. De huismus heeft een dikke snavel en leeft in groepen. De heggenmus is een insecteneter en geen echte mus.
Wat eet een heggenmus?
Insecten, spinnen en bodemdiertjes, in de winter aangevuld met kleine zaden. Bijvoeren kan met fijn zaad, gedroogde meelwormen of ongekookte havermout op de grond.
Welke kleur hebben de eieren van een heggenmus?
Helderblauw. Een legsel telt 3 tot 6 eieren.