Kippen bij hitte: minder eieren, meer water en schaduw

Kippen voelen zich het prettigst tussen 18 en 24 graden. Boven de 30 graden krijgen ze het echt moeilijk. Een kip heeft geen zweetklieren en kan haar warmte alleen kwijt via de ademhaling en via onbevederde delen zoals de kam, de lellen en de poten. Op een hete dag zie je kippen daarom hijgen met open snavel en de vleugels een stukje van het lichaam af houden. Dat is normaal gedrag bij warmte, maar het is ook een teken dat je moet ingrijpen.

Waarom kippen minder gaan leggen

Een ei bestaat voor een groot deel uit water en kost de kip veel energie. Bij hitte eet een kip minder, omdat de spijsvertering zelf warmte produceert. Minder voer betekent minder bouwstoffen voor het ei. Daarnaast gaat de energie die er wel is naar het koel blijven, niet naar de eierproductie. Het gevolg is dat de leg terugloopt of tijdelijk stopt, en dat de schalen dunner kunnen worden. Dat laatste komt doordat de kip bij het hijgen kooldioxide verliest, wat de opname van calcium in de schaal beïnvloedt.

Een terugval in de leg tijdens een hete periode is meestal tijdelijk. Zodra het afkoelt en de kip weer normaal eet, herstelt de productie zich. Houd er rekening mee dat ook andere zaken de leg beïnvloeden, zoals de rui of een tekort in het voer. Lees daarover kip legt geen eieren meer en legproblemen bij kippen.

Water is op een hete dag het belangrijkst

Een kip drinkt normaal rond de 200 tot 300 milliliter per dag, maar bij hitte kan dat oplopen tot het dubbele. Vers, koel water is dan letterlijk van levensbelang. Zorg voor meerdere drinkpunten verspreid over het hok en de ren, zodat ook de lager in rang staande kippen erbij kunnen. Zet de drinkbakken in de schaduw, want warm water drinken kippen slecht.

Een paar praktische punten:

• Ververs het water minstens twee keer per dag
• Gooi op het heetst van de dag wat koel water bij of leg er ijsklontjes in
• Maak de bakken regelmatig schoon, want in warm water groeien algen en bacteriën snel
• Overweeg bij een hittegolf een elektrolytenmengsel voor pluimvee in het drinkwater, een paar dagen achter elkaar

Schaduw en luchtstroom in de ren

Kippen zoeken vanzelf de schaduw op, dus zorg dat die er ruim is. Een boom, een struik, een schaduwdoek of een afdak boven een deel van de ren werkt goed. Een stofbad op een koele, schaduwrijke plek helpt kippen ook om af te koelen, want ze graven zich graag in de losse, koelere grond eronder.

Zorg daarnaast voor luchtstroom in het nachthok. Een hok dat overdag opwarmt, blijft 's avonds lang benauwd. Open ramen of luchtroosters, eventueel met gaas tegen ongedierte, en laat de deur waar mogelijk open staan. Goede ventilatie in de nacht helpt de kippen herstellen van een hete dag.

Voer slim aanpassen

Geef het meeste voer in de koelere ochtend en avond, dan eten de kippen beter en hoeven ze de warmte van de spijsvertering niet op het heetst van de dag te verwerken. Wees zuinig met graan en mais op hete dagen. De vertering van zetmeel en vet geeft relatief veel lichaamswarmte, dus een grote portie scratch laat in de middag werkt averechts.

Doordat de kippen minder eten, kan de calciumopname onder druk komen. Bied daarom los maagkiezel met schelpengruis of fijne eierschaal aan, zodat kippen die nog leggen zelf extra calcium kunnen opnemen. Waterrijke hapjes zoals een stukje koele watermeloen of komkommer worden op een hete dag gewaardeerd en leveren wat extra vocht. Houd dit soort extraatjes wel beperkt, zodat het complete legmeel de basis blijft. De basis staat in kippen voeren: wat en hoeveel per dag.

Let extra op kwetsbare kippen

Zware rassen, kippen met een dichte bevedering en oudere dieren hebben het bij hitte zwaarder. Een kip die languit op de grond ligt, bleek ziet aan de kam, niet meer overeind komt of heel zwaar ademt, kan een hitteberoerte hebben. Breng zo'n kip naar een koele plek en bevochtig de poten en de kam met lauw water. Bij twijfel schakel je een dierenarts in.

Het nachthok op temperatuur houden

Overdag zoeken kippen vanzelf de schaduw op, maar 's nachts zitten ze opgesloten in het hok. Een hok dat de hele dag in de zon staat, blijft tot diep in de avond warm en benauwd. Zet het nachthok daarom zoveel mogelijk in de schaduw en zorg voor ventilatie hoog in de wanden, zodat de warme lucht weg kan.

Een lichte kleur aan de buitenkant helpt ook, want een donker dak neemt veel zonnewarmte op. Houd het strooisel in de zomer droog en niet te dik, want een dikke laag broeit en geeft warmte af. Controleer op hete avonden of de kippen rustig op stok zitten en niet hijgend tegen de wand hangen. Blijft het hok te warm, dan kun je tijdelijk een extra luchtopening maken of een ventilator buiten het bereik van de dieren plaatsen.

Zet bij aanhoudende hitte ook 's avonds vers water klaar. Kippen drinken nog laat op de dag, en een lange warme nacht zonder water put ze uit. Een extra drinkpunt vlak bij de uitloop van het hok is dan een kleine moeite met groot effect.

Broedse kippen en kuikens

Een broedse kip die op eieren zit, kan het bij hitte extra moeilijk krijgen. Ze blijft lang op het nest en komt er soms te weinig af om te drinken. Zet daarom water en voer dicht bij het nest en houd in de gaten dat ze minstens een paar keer per dag eet en drinkt. Wordt het echt te warm in het nachthok, zorg dan voor extra ventilatie rond het broednest.

Kuikens zijn juist gevoeliger voor kou dan voor warmte, maar ook bij hen kan een ruimte snel te heet worden. Hang een warmtelamp in de zomer hoger of schakel hem overdag uit als de omgevingstemperatuur al hoog genoeg is. Zorg dat kuikens altijd een koelere hoek kunnen opzoeken en vers water binnen handbereik hebben.

Eieren rapen bij warmte

Bij hoge temperaturen begint een ei dat in het nest blijft liggen sneller te bederven. Raap de eieren daarom op warme dagen vaker, het liefst twee of drie keer per dag. Bewaar ze daarna op een koele plek. Zo voorkom je dat de kwaliteit achteruitgaat voordat je ze gebruikt, en houd je het nest schoon.

Samengevat

Een hete zomer betekent voor kippen minder eieren, meer dorst en meer behoefte aan schaduw. Zorg voor ruim vers koel water op meerdere plekken, voldoende schaduw en luchtstroom, en geef het voer in de koelere uren. Bied los schelpengruis aan voor de calcium en houd kwetsbare kippen goed in de gaten. De leg herstelt vanzelf zodra het afkoelt.